✅ Hăm da

Nội dung

Hăm da mô tả phát ban ở những chỗ nếp gấp da, chẳng hạn như sau tai, nếp gấp của cổ, dưới cánh tay, phía dưới phần nhô ra của bụng, ở bẹn, giữa mông, đường chỉ ngón tay hoặc kẽ ngón chân. Mặc dù hăm da thường chỉ ảnh hưởng đến nếp gấp da, nhưng thực tế thường liên quan đến nhiều vị trí. Hăm da là một dấu hiệu của tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng.

Ai thường bị hăm da?

Hăm da có thể ảnh hưởng đến nam hoặc nữ ở mọi lứa tuổi và đặc biệt phổ biến ở những người thừa cân hoặc béo phì.

Các yếu tố ảnh hưởng khác bao gồm:

  • Xu hướng di truyền đối với bệnh da
  • Đổ mồ hôi nhiều
  • Tuổi tác
  • Đái tháo đường
  • Hút thuốc
  • Rượu.

Ở trẻ sơ sinh, viêm da vùng khăn ăn là một loại bệnh hăm da chủ yếu xảy ra do da tiếp xúc với mồ hôi, nước tiểu và phân ở vùng quấn tã.

Hăm vùng kẽ ngón thường có liên quan đến những đôi giày bít mũi hoặc bó sát. Phù bạch huyết cũng là một nguyên nhân gây ra bệnh viêm kẽ ngón chân.

Các đặc điểm lâm sàng của hăm da là gì?

Hăm da có thể là cấp tính (khởi phát gần đây), tái phát (tái phát) hoặc mãn tính (xuất hiện trong hơn sáu tuần).

Da bị viêm, tấy đỏ và khó chịu. Vùng da bị ảnh hưởng có thể trở nên ẩm và sần sùi, dẫn đến nứt nẻ và bong tróc.

Hăm da bội nhiễm vi khuẩn thứ phát (ví dụ: pseudomonas) có thể gây ra mùi hôi.

Nguyên nhân của hăm da

Hăm dao là do yếu tố di truyền và môi trường.

  • Da vùng nếp gấp có nhiệt độ bề mặt tương đối cao.
  • Độ ẩm do mất nước nhiều và mồ hôi không thể bay hơi do tắc nghẽn.
  • Ma sát từ chuyển động của da liền kề dẫn đến nứt nẻ.
  • Hăm da dễ xảy ra hơn trong môi trường nóng và ẩm ướt.
  • Bệnh đái tháo đường, rượu và hút thuốc làm tăng khả năng mắc bệnh hăm da, đặc biệt là dạng nhiễm trùng.

Hệ vi sinh vật (vi sinh vật thường cư trú trên da) trên da vùng nếp gồm Corynebacterium, các vi khuẩn khác và nấm men. Hệ vi sinh vật phát triển quá mức trong môi trường ẩm và ấm có thể gây ra bệnh hăm da.

Hăm da được phân loại thành các nguồn gốc nhiễm trùng và viêm nhiễm, nhưng chúng thường chồng chéo lên nhau.

  • Nhiễm trùng có xu hướng 1 bên và không đối xứng.
  • Viêm da dị ứng thường là hai bên và đối xứng, ảnh hưởng đến nếp gấp của cổ, đầu gối và khuỷu tay.
  • Các rối loạn viêm khác cũng có xu hướng đối xứng ảnh hưởng đến nách, bẹn, dưới vú và các nếp gấp ở bụng.

Nhiễm trùng gây hăm

Nấm: Candida albicans

  • Đặc trưng bởi sự phát triển nhanh chóng
  • Da ngứa, ẩm, bong tróc, đỏ và trắng
  • Sẩn mụn mủ nhỏ, nông

Hồng ban: Corynebacterium minutissimum

  • Các mảng nâu dai dẳng
  • Vảy ít
  • Không có triệu chứng (không đau và không ngứa)

Nấm da: Trichophyton rubrum + T. interdigitale

  • Nấm da bẹn và chân vận động viên (giữa các ngón chân)
  • Phát triển chận từ vài tuần đến vài tháng
  • Các mảng hình khuyên không đều
  • Bong da, đóng vảy

Chốc loét: Staphylococcus aureus và Streptococcus pyogenes

  • Phát triển nhanh chóng
  • Mụn nước và đóng vảy ẩm trên nền đỏ
  • Dễ lây lan nên nên các thành viên khác trong gia đình cũng có thể bị ảnh hưởng

Nhọt: Staphylococcus aureus

  • Phát triển nhanh chóng
  • Các nốt và sẩn dạng nang rất đau
  • Mụn mủ hoặc áp xe trung tâm

Viêm nang lông: Staphylococcus aureus

  • Cấp tính hoặc mãn tính
  • Sẩn đỏ mềm bề ngoài
  • Mụn mủ tập trung ở các nang lông
  • Có thể khởi phát khi cạo râu, tẩy lông, nhổ lông.

Viêm da gây ra hăm da

Bệnh vẩy nến thể nếp

  • Các mảng đỏ giới hạn rõ, trơn láng
  • Rất dai dẳng
  • Thường gặp ở nếp dưới vú và bẹn
  • Đối xứng
  • Có thể nứt trong nếp gấp
  • Các mảng đỏ, có vảy

Viêm da tiết bã nhờn

  • Các mảng mỏng màu hồng cá hồi giới hạn ko rõ
  • Thường gặp ở các nếp ở nách và bẹn
  • Mức độ nghiêm trọng dao động
  • Có thể không đối xứng
  • Thường không được chú ý
  • Các mảng đỏ trên mặt và da đầu có xu hướng bong tróc.

Viêm da dị ứng

  • Xuất hiện lần đầu ở trẻ sơ sinh
  • Thường gặp ở nếp gấp khuỷu tay và đầu gối
  • Bùng phát bệnh khá đặc trưng
  • Rất ngứa
  • Vết chàm cấp tính đỏ, bóng nước, sưng tấy
  • Chàm mãn tính khô, dày và lichen hóa

Viêm da tiếp xúc kích ứng

  • Cấp tính, tái phát hoặc mãn tính
  • Chất kích ứng bao gồm:
  • Dịch cơ thể: mồ hôi, nước tiểu
  • Ma sát do chuyển động và quần áo
  • Khô do chất chống mồ hôi
  • Xà phồng
  • Rửa quá nhiều.

Viêm da tiếp xúc dị ứng

  • Cấp tính hoặc tái phát
  • Chất gây dị ứng có thể là:
  • Hương thơm, chất bảo quản hoặc thuốc trong chất khử mùi, khăn ướt hoặc các sản phẩm khác
  • Thành phần của đồ lót (cao su đàn hồi, niken trong dây áo ngực).

Viêm tuyến mồ hôi mưng mủ

  • Rối loạn mãn tính
  • Các sẩn và nốt dạng nang giống như nhọt
  • Tạo xoang và sẹo

Bệnh Hailey-Hailey

  • Các mụn nước nông gây đau và nhanh chóng vỡ ra
  • Là bệnh lí di truyền hiếm gặp
  • Thường bắt đầu từ 20–40 tuổi
  • Khó chịu nhất trong những tháng mùa hè

Chứng dày sừng dạng hạt

  • Phát ban có vảy màu nâu đỏ
  • Có thể bị ngứa
  • Hiếm gặp
  • Sinh thiết là điều cần thiết để giúp chẩn đoán.

Bệnh Fox-Fordyce

  • Sẩn nang hình vòm ở nách
  • Thường xuyên dai dẳng
  • Không có triệu chứng hoặc ngứa
  • Giảm tiết mồ hôi
  • Vết xước và lichen hóa

Viêm kẽ

  • Thường gặp ở những người đi giày chật
  • Pseudomonas aeruginosa là vi trùng gây bệnh phổ biến nhất
  • Thường  biểu hiện ban đỏ và đóng vảy (nấm da chân)
  • Hăm mãn tính (kéo dài hơn sáu tháng) gây đau rát, tiết dịch, đau rát và không thể cử động các ngón chân
  • Một biến chứng nghiêm trọng là viêm mô tế bào, thường lan đến mắt cá chân và đầu gối.

Các xét nghiệm cần được thực hiện?

Xét nghiệmlà cần thiết để xác định nguyên nhân của hăm

  • Phết vùng da bệnh để soi và nuôi cấy vi khuẩn (vi sinh)
  • Cạo da để soi và nuôi cấy vi nấm (mycology)
  • Sinh thiết da có thể được thực hiện để làm mô bệnh học nếu tình trạng da bất thường hoặc không đáp ứng với điều trị.

Điều trị hăm 

  • Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản nếu được xác định và vi sinh vật nào có trong phát ban. Sự kết hợp là phổ biến.
  • Kẽm oxit có thể được sử dụng cho viêm da khăn ăn hoặc viêm da tiếp xúc do kích ứng không kiểm soát.
  • Sau khi gắng sức nên tắm và lau khô hoàn toàn các vùng da vùng nếp. Máy sấy tóc ở chế độ mát là một cách hiệu quả để làm khô nách và ngực.
  • Có thể giảm mồ hôi bằng kem hoặc bột chống mồ hôi.
  • Nhiễm khuẩn có thể được điều trị bằng thuốc kháng sinh tại chỗ như kem axit fusidic, thuốc mỡ mupirocin, hoặc thuốc kháng sinh uống như flucloxacillin và erythromycin.
  • Có thể điều trị nấm men và nấm bằng thuốc chống nấm tại chỗ như kem clotrimazole và terbinafine hoặc thuốc chống nấm uống như itraconazole hoặc terbinafine.
  • Các bệnh viêm da thường được điều trị bằng các loại kem bôi steroid tại chỗ loại nhẹ như hydrocortisone. Tốt nhất nên tránh dùng steroid mạnh hơn ở những chỗ nếp gấp da vì chúng có thể gây mỏng da, dẫn đến rạn da và hiếm khi là loét. Thuốc ức chế calcineurin như thuốc mỡ tacrolimus hoặc kem pimecrolimus cũng có hiệu quả trong các nếp gấp da.

--  Bs.CKI. Đinh Ngọc Liên  --

 

 

Giới thiệu Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương được triển khai dịch vụ thăm khám, chăm sóc và điều trị các tình trạng về da như mụn, sẹo, nám, tàn nhang… với tiêu chí đem lại sự thay đổi tích cực về diện mạo cũng như sự hài lòng của khách hàng sau khi sử dụng dịch vụ.

Với nguồn nhân lực chất lượng có chuyên môn cao là các Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ đến từ Bộ môn Da liễu - Đại học Y Dược TPHCM & Bệnh viện Nguyễn Tri Phương có kinh nghiệm nhiều năm trong giảng dạy, nghiên cứu và điều trị Da liễu – Thẩm mỹ da; sẽ trực tiếp thăm khám, lên phác đồ điều trị và trực tiếp trị liệu cho bệnh nhân, đảm bảo hiệu quả cao nhất.

Thông tin liên hệ

 

return to top