✅ Loét áp-tơ

Nội dung

Loét áp-tơ là gì?

Loét áp-tơ là tình trạng viêm loét phổ biến nhất của niêm mạc miệng và biểu hiện như một vết loét gây đau đớn trên niêm mạc miệng hoặc bộ phận sinh dục

 

Ai bị loét áp-tơ?

Bất cứ ai cũng có thể bị loét áp-tơ; 20% dân số có một hoặc nhiều hơn, ít nhất là thỉnh thoảng. Chúng thường xuất hiện lần đầu ở thời thơ ấu hoặc thanh thiếu niên, và thường ảnh hưởng đến nữ giới hơn nam giới.

Loét áp-tơ có thể là biểu hiện ban đầu của một bệnh toàn thân như bệnh Behçet, hoặc rối loạn tiêu hóa bao gồm bệnh celiac, bệnh Crohn và viêm loét đại tràng. Viêm miệng áp-tơ là một đặc điểm của hội chứng sốt tái phát PFAPA.

Điều thú vị là hút thuốc có thể bảo vệ khỏi chứng loét áp-tơ, mặc dù hút thuốc làm cho nhiều tình trạng da và miệng tồi tệ hơn.

 

Nguyên nhân gây ra loét áp-tơ?

Lý do chính xác tại sao loét áp-tơ xuất hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng. Khoảng 40% những người bị loét áp-tơ có tiền sử gia đình bị loét áp-tơ. Giả thuyết hiện tại là hệ thống miễn dịch bị rối loạn bởi một số yếu tố bên ngoài và phản ứng bất thường chống lại một loại protein trong mô niêm mạc.

Các yếu tố gây bùng phát như:

  • Căng thẳng và thiếu ngủ

  • Chấn thương cơ học, ví dụ, vết cắn tự gây ra

  • Thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin B, sắt và axit folic

  • Một số loại thực phẩm, bao gồm cả sô cô la

  • Một số loại kem đánh răng; điều này có thể liên quan đến natri laureth sulphat (thành phần tạo bọt của kem đánh răng)

  • Hành kinh

  • Một số loại thuốc, bao gồm cả nicorandil, được dùng cho chứng đau thắt ngực

  • Nhiễm virus.

 

Các đặc điểm lâm sàng của loét áp-tơ là gì?

Loét áp-tơ thường là một vết loét hình tròn hoặc hình bầu dục đơn độc bên trong miệng trên những khu vực mà niêm mạc không liên kết chặt chẽ với xương bên dưới, chẳng hạn như bên trong môi và má hoặc bên dưới lưỡi. Loét áp-tơ cũng có thể ảnh hưởng đến cơ quan sinh dục ở nam và nữ

Loét áp-tơ tái phát thường bắt đầu như một đốm tròn màu vàng hơi nhô cao được bao quanh bởi một quầng đỏ. Sau đó, vết loét này vỡ ra thành một vết như bị đục lỗ, được bao phủ bởi một lớp màng lỏng lẻo màu trắng, vàng hoặc xám. Mô xung quanh thường không bị ảnh hưởng. Vết loét có thể gây đau đớn, đặc biệt nếu bị kích thích khi di chuyển hoặc ăn một số loại thực phẩm như trái cây họ cam quýt.

Mọi người có thể gặp một vết loét đơn lẻ hoặc nhiều vết loét. Một số người vết loét có xu hướng phân bố rộng khắp miệng.

Loét áp-tơ được phân thành ba loại.

  • Loét áp-tơ nhẹ tái phát (80%). Vết này có đường kính dưới 5 mm và sẽ lành trong vòng 1–2 tuần.

  • Loét áp-tơ chính, lớn (thường hơn 10 mm) và mất vài tuần hoặc vài tháng để chữa lành và để lại sẹo.

  • Loét dạng herpes, là những vết loét đầu nhọn với số lượng nhiều, có thể lành lại trong vòng một tháng. Chúng thường gặp nhất trên lưỡi.

Các đặc điểm lâm sàng của loét áp-tơ là gì

 

Làm thế nào để chẩn đoán loét áp-tơ?

Loét áp-tơ thường được chẩn đoán trên lâm sàng. Hiếm khi cần xét nghiệm, nhưng cần được tiến hành nếu có các đợt tái phát của nhiều vết loét miệng nghiêm trọng và phức tạp.

Các xét nghiệm máu có thể bao gồm:

  • Nghiên cứu công thức máu, sắt, vitamin B12 và folate

  • Các xét nghiệm kháng thể gluten cho bệnh celiac

  • Xét nghiệm calprotectin trong phân cho bệnh Crohn.

Phết dịch vùng tổn thương để xét nghiệm vi sinh đánh giá sự hiện diện của nấm Candida albicans, vi rút Herpes simplex và các sinh vật của Vincent.

Chẩn đoán phân biệt với loét áp-tơ là gì?

Các nguyên nhân khác của loét miệng cần được xem xét, bao gồm:

  • Herpes simplex, bệnh tay chân miệng và các bệnh nhiễm vi rút khác

  • Viêm họng mụn nước

  • Hồng ban đa dạng

  • Hồng ban ắc tố cố định do thuốc

 

Điều trị loét áp-tơ là gì?

Không có cách chữa khỏi bệnh loét áp-tơ và các vết loét tự phát. Mục tiêu chính của điều trị là giảm đau, giảm khó chịu và thúc đẩy quá trình chữa lành.

Các biện pháp chung

  • Bột nhão bảo vệ tạo thành hàng rào bảo vệ vết loét để giảm tiếp xúc với các chất gây kích ứng.

  • Làm lành mô bên ngoài bằng cách sử dụng que nitrat bạc.

  • Thuốc gây tê cục bộ benzocain và lignocaine (lidocain) để giảm đau.

  • Kem đánh răng dạng thuốc không có natri laureth sulphat.

  • Nước súc miệng kháng khuẩn để giảm nhiễm trùng thứ phát.

  • Tránh các thức ăn gây kích ứng hoặc làm trầm trọng thêm vết loét.

  • Điều trị một tình trạng liên quan hoặc nguyên nhân cơ bản, ví dụ -

  • Chế độ ăn uống bổ sung vitamin hoặc khoáng chất, nếu chế độ ăn uống không đủ hoặc được xác định nguyên nhân gây loét là thiếu dưỡng chất.

  • Giảm căng thẳng.

Thuốc kê đơn cho bệnh loét áp-tơ

Thuốc kê đơn tại chỗ hiếm khi được yêu cầu:

  • Tetracycline đình chỉ như một loại nước súc miệng

  • Corticosteroid tại chỗ dưới dạng kem dưỡng da, kem hoặc bột nhão, ví dụ như triamcinolone trong miếng dán nha khoa

  • Thuốc ức chế calcineurin: pimecrolimus tại chỗ hoặc tacrolimus.

Trong trường hợp nghiêm trọng, đặc biệt nếu có các triệu chứng toàn thân, có thể cân nhắc sử dụng thuốc uống có hoạt tính chống viêm (sử dụng ngoài nhãn):

  • Tetracycline, ví dụ, doxycycline 50-100mg mỗi ngày trong 3-6 tháng hoặc lâu hơn

  • Dapsone

  • Colchicine

  • Steroid toàn thân

  • Thuốc ức chế miễn dịch như azathioprine, methotrexate, ciclosporin

Diễn tiến của một vết loét áp-tơ là gì?

Hầu hết các vết loét áp-tơ nhỏ tái phát sẽ lành trong vòng 1-2 tuần mà không để lại sẹo mà không cần điều trị. Các vết loét nhỏ do áp-tơ thường tái phát không liên tục.

Các vết loét áp-tơ tái phát hầu hết chỉ gây phiền toái nhỏ, nhưng chúng có liên quan đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ở một số người.

Loét áp-tơ lớn sẽ lành lại với sẹo.

 

--  Bs. CKI. Đinh Ngọc Liên  --  

 

Giới thiệu Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương được triển khai dịch vụ thăm khám, chăm sóc và điều trị các tình trạng về da như mụn, sẹo, nám, tàn nhang… với tiêu chí đem lại sự thay đổi tích cực về diện mạo cũng như sự hài lòng của khách hàng sau khi sử dụng dịch vụ.

Với nguồn nhân lực chất lượng có chuyên môn cao là các Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ đến từ Bộ môn Da liễu - Đại học Y Dược TPHCM & Bệnh viện Nguyễn Tri Phương có kinh nghiệm nhiều năm trong giảng dạy, nghiên cứu và điều trị Da liễu – Thẩm mỹ da; sẽ trực tiếp thăm khám, lên phác đồ điều trị và trực tiếp trị liệu cho bệnh nhân, đảm bảo hiệu quả cao nhất.

Thông tin liên hệ

return to top