✅ Vàng da do carotene

Nội dung

Vàng da do carotene là bệnh gì?

Vàng da do carotene là hiện tượng da đổi màu vàng cam do chứng rối loạn sắc tố da nguyên nhân là nồng độ β-carotene trong máu tăng cao hơn mức bình thường.

 

Β-carotene là gì?

β-carotene và các carotenoid khác (ví dụ như alpha-carotene, lycopene, canthaxanthin, lutein) là một phần bình thường trong chế độ ăn hằng ngày và góp phần tạo nên màu sắc da bình thường và giúp bảo vệ chúng ta khỏi bị cháy nắng.

Carotenoid là tiền chất của vitamin A (retinol). Caroten chủ yếu được hấp thu ở đoạn gần ruột non và phần lớn được chuyển hóa thành vitamin A ở niêm mạc: phần còn lại đi vào hệ tuần hoàn cửa và được đưa đến gan. Các enzym lipase tuyến tụy, muối mật, chất béo và hormone tuyến giáp hỗ trợ chuyển đổi carotenoid thành vitamin A. Carotenoid được đào thải khỏi cơ thể qua mồ hôi, bã nhờn, nước tiểu và phân.

β-carotene đã được quảng cáo như một chất chống oxy hóa và chất lọc giúp đào thải các gốc tự do, có khả năng hữu ích cho việc bảo vệ về mặt quang học ở những bệnh nhân mắc chứng loạn sản hồng cầu và rối loạn chuyển hóa porphyrin bẩm sinh.

 

Những đối tượng nào sẽ mắc chứng vàng da do tăng caroten?

Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, cả hai giới và mọi chủng tộc, mặc dù nó có thể phổ biến hơn ở một số nhóm do chế độ ăn nhiều β-carotene.

Các nhóm bị ảnh hưởng đặc biệt bao gồm:

Liên quan đến chế độ ăn uống

  • Trẻ nhỏ được cho ăn một lượng lớn thức ăn công nghiệp dành cho trẻ sơ sinh làm từ trái cây và rau quả có nhiều β-carotene như cà rốt, khoai lang và bí ngô. Nấu, nghiền và xay nhuyễn những thực phẩm này làm tăng khả dụng sinh học;
  • Những người ăn chay, thuần chay và những người ăn kiêng khác có nhiều β-carotene;
  • Đặc biệt ở vùng Tây Phi do ăn phải dầu cọ đỏ.

Bệnh lí nền

  • Đái tháo đường;
  • Suy giáp;
  • Bệnh gan;
  • Bệnh thận;
  • Chán ăn tâm thần.

 

Nguyên nhân

Bệnh da do carotene là do tăng carotene trong máu.

Chứng rối loạn sắc tố máu nguyên phát thường là do ăn quá nhiều thực phẩm hoặc chất bổ sung có chứa carotenoid.

  • Carotene được tìm thấy trong tất cả các loại trái cây và rau quả có sắc tố. Mức độ cao có liên quan đến màu vàng đậm, cam hoặc xanh lá cây. Ví dụ về trái cây và rau có hàm lượng β-carotene cao bao gồm xoài, đu đủ, bí đỏ, cà rốt và khoai lang. Màu xanh lục của chất diệp lục có thể che đi màu vàng bên dưới, chẳng hạn như trong bông cải xanh.
  • Các sản phẩm từ sữa như bơ, pho mát và sữa.

Chứng rối loạn sắc tố máu thứ phát do các tình trạng bệnh lý hầu hết đều có điểm chung là giảm chuyển đổi β-caroten thành retinol và / hoặc tăng lipid máu. Có một mối quan hệ tuyến tính giữa mức độ β-carotene và mức độ β-lipoprotein.

Tăng carotene chuyển hóa là do có sự khiếm khuyết trong sự chuyển đổi β-carotene thành vitamin A và có thể mang tính gia đình.

 

Đặc điểm lâm sàng

Carotenoderma biểu hiện dưới dạng màu vàng cam trên da.

  • Ban đầu thấy mũi đổi màu vàng, nếp gấp mũi, lòng bàn tay và lòng bàn chân trước khi lan dần ra toàn thân.
  • Carotene hiện diện trong bã nhờn và mồ hôi tích tụ trong lớp sừng hòa tan trong chất béo, do đó màu da vàng đặc biệt nhìn thấy rõ ở nơi đổ mồ hôi, và ở lòng bàn tay và lòng bàn chân do độ dày của lớp sừng ở nơi này cao hơn các chổ khác.
  • Nhìn rõ nhất dưới ánh sáng nhân tạo

Lưu ý, củng mạc mắt và màng nhầy, không có lớp sừng, nên không bị ảnh hưởng bởi carotenaemia. Củng mạc vàng biểu hiện vàng da.

Đặc điểm lâm sàng

 

Biểu hiện lâm sàng sẽ thay đổi như thế nào ở các tuýp màu da khác nhau

Sự đổi màu vàng của lòng bàn tay và lòng bàn chân dễ dàng nhận thấy hơn ở các loại da có phân loại sáng màu hơn (Fitzpatrick) nhưng có thể không rõ ràng. Các loại da Fitzpatrick sẫm màu hơn có thể cho thấy lòng bàn tay và lòng bàn chân bị vàng đi kèm với sự sáng màu đi kèm với các vùng khác như mặt.

 

Biến chứng

  • Độc tính của vitamin A thường không liên quan đến chứng rối loạn sắc tố máu, ngay cả khi tiêu thụ một lượng lớn carotenoid, bởi vì quá trình chuyển đổi caroten thành vitamin A diễn ra chậm.
  • Canthaxanthin, một chất chuyển hóa carotenoid độc hại vẫn có sẵn dưới dạng thuốc “làm rám nắng” không kê đơn, có thể gây ra bệnh lí võng mạc với lượng vượt quá mức cho phép. Tuy nhiên, các báo cáo cho thấy bệnh võng mạc có thể hồi phục mà không để lại di chứng lâu dài.
  • Vô kinh có thể liên quan đến tình trạng suy dinh dưỡng hoặc thiếu thịt đỏ trong chế độ ăn chay có nhiều caroten.

​​​​​​​

Chẩn đoán

  • Hỏi bệnh sử và khám lâm sàng thường đủ để chẩn đoán bệnh vàng da do tăng carotene, và nếu nồng độ caroten trong huyết thanh cao với chức năng gan bình thường và nồng độ vitamin A bình thường hoặc tăng nhẹ thì có thể xác định chẩn đoán.
  • Thường không yêu cầu sinh thiết da nhưng trong 1 số trường hợp thì biểu hiện cũng có thể giống với mẫu mô của bệnh pemphigus vulgaris trên phương pháp nhuộm miễn dịch huỳnh quang trực tiếp.
  • Nếu không có tiền sử ăn quá nhiều carotenoid hoặc khám thấy một tình trạng bệnh lí tiềm ẩn, bệnh nhân nên được làm thêm các test giúp chẩn đoán.

​​​​​​​

Chẩn đoán phân biệt

  • Vàng da
  • Nuốt phải hoặc hấp thụ qua da các loại thuốc hoặc hóa chất, chẳng hạn như quinacrine, dinitrophenol, nghệ tây, axit tetryl và picric, canthaxanthin, acroflavine
  • Bệnh tăng lycopen có biểu hiện da đổi màu vàng cam do ăn nhiều cà chua hoặc các loại trái cây khác có chứa lycopene
  • Nhuộm da giả (fake tan)

​​​​​​​

Điều trị

  • Điều trị bệnh da do tăng carotene thường chỉ cần giảm lượng caroten bằng cách thay đổi chế độ ăn uống
  • Bệnh nhân bị rối loạn thứ phát nên được điều trị theo tình trạng bệnh lý cơ bản.

​​​​​​​

Diễn tiến

Đây là một tình trạng lành tính. Màu da sẽ trở lại bình thường nhưng có thể mất vài tháng do sự tích tụ của β-carotene trong mô cơ thể.

 

--  Bs.CK1.Đinh Ngọc Liên  --  

 

Giới thiệu Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương được triển khai dịch vụ thăm khám, chăm sóc và điều trị các tình trạng về da như mụn, sẹo, nám, tàn nhang… với tiêu chí đem lại sự thay đổi tích cực về diện mạo cũng như sự hài lòng của khách hàng sau khi sử dụng dịch vụ.

Với nguồn nhân lực chất lượng có chuyên môn cao là các Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ đến từ Bộ môn Da liễu - Đại học Y Dược TPHCM & Bệnh viện Nguyễn Tri Phương có kinh nghiệm nhiều năm trong giảng dạy, nghiên cứu và điều trị Da liễu – Thẩm mỹ da; sẽ trực tiếp thăm khám, lên phác đồ điều trị và trực tiếp trị liệu cho bệnh nhân, đảm bảo hiệu quả cao nhất.

Thông tin liên hệ

  • Đơn vị da liễu – Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. 

  • Số 468 Nguyễn Trãi, Phường 8, Quận 5, Tp.Hồ Chí Minh.

  • Hotline tư vấn đặt lịch Bác sĩ: 0899777709 / Zalo/Viber: 0899777709

  • Facebook Fanpage: Thẩm mỹ da - BV Nguyễn Tri Phương

Chia sẻ trên Zalo
return to top