⭐ Nổi mề đay: Nguyên nhân và cách điều trị

Nội dung

Nổi mề đay là một biểu hiện ngoài da phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 20% dân số trong cả cuộc đời. Bệnh lý này thực vật là phản ứng viêm của da khi có các yếu tố kích thích (bao gồm cả yếu tố nội sinh và ngoại sinh). Bệnh thường khởi phát tổn thương da đột ngột, diễn tiến nhanh và có thể biến hoàn toàn sau một thời ngắn mà không để lại dấu vết.

Mề đay là bệnh gì?

Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi và không phân biệt giới tính. Mề đay mẩn ngứa thực chất là phản ứng viêm của da với cơ chế phức tạp có liên quan đến chất trung gian gây dị ứng – histamin.

Có 02 cách phân loại mề đay: Cấp tính (xảy ra dưới 6 tuần) và mãn tính (tổn thương da kéo dài trên 6 tuần). Có đến hơn 80% trường bệnh khởi phát cấp tính và có thể tự thuyên giảm sau vài ngày đến vài giờ mà không để lại dấu vết. Thống kê cho thấy, chỉ có khoảng 5 – 10% trường hợp bệnh phát triển sang giai đoạn mãn tính.

Mề đay là biểu hiện ngoài da lành tính, chủ yếu ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và ít khi đe dọa đến sức khỏe. Tuy nhiên trong một số trường hợp, mề đay có thể là biểu hiện của sốc phản vệ - phản ứng dị ứng nghiêm trọng có thể đe dọa đến tính mạng.

Nguyên nhân gây mề đay mẩn ngứa

Có rất nhiều nguyên nhân gây mề đay mẩn ngứa, bao gồm cả tác động bên trong lẫn bên ngoài. Ở một số ít trường hợp, mề đay có thể khởi phát vô căn (không xác định được nguyên nhân). Trường hợp này được gọi là mề đay tự phát, thường có tiến triển mãn tính và đáp ứng kém với điều trị.

dị ứng thức ăn gây nổi mề đay

Một số nguyên nhân có thể gây ra mề đay mẩn ngứa:

  • Các tác nhân có nguồn gốc từ thực vật và động vật: Thực vật (cây trường xuân, phong lữ thảo, cây tầm ma), động vật (bọ chét, rệp, muỗi, ong,…).

  • Tác nhân vật lý: Mề đay do lạnh (xảy ra do tiếp xúc với nhiệt độ lạnh như gió lạnh, uống nước lạnh, tắm nước lạnh,…) và mề đay do nóng (bùng phát do tiếp xúc với tia xạ, tia cực tím, ánh nắng mặt trời,...).

  • Ảnh hưởng của thuốc: Mề đay có thể bùng phát do sử dụng một số loại thuốc uống hoặc thuốc bôi như Barbiturique, Pyramidon, Insulin, Quinine,…

  • Tác nhân cơ học: Các tác nhân cơ học như chà sát, gãi cào, ma sát từ quần áo chính là yếu tố thuận lợi kích thích mề đay bùng phát.

  • Thức ăn: Thức ăn được xem là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra bệnh nổi mề đay. Sử dụng các loại thực phẩm gây dị ứng có thể kích thích phản ứng miễn dịch, dẫn đến phóng thích histamin vào da và gây nổi mề đay mẩn ngứa. Các loại thực phẩm có thể gây nổi mề đay như socola, sữa, hến, cá, tôm, cua, một số loại trái cây, rượu, bánh mì,…

  • Ảnh hưởng của bệnh hệ thống: Trong một số trường hợp, mề đay mẩn ngứa có thể là ảnh hưởng của các bệnh hệ thống như Amyloidose (hội chứng rối loạn chuyển hóa, nội tiết), Collagenose (thuật ngữ đề cập đến các bệnh thuộc nhóm bệnh tạo keo) và Reticulose (bệnh hệ lưới lan tỏa).

  • Tác động tâm lý, sinh lý: Mề đay cũng có thể bùng phát khi có chấn động tâm lý mạnh, xúc động, cơ thể mệt mỏi, gắng sức quá mức,…

  • Ký sinh trùng, vi trùng: Các loại ký sinh trùng (u nang bào sán, giun sán, amip) và vi trùng (virus, vi khuẩn gây nhiễm trùng răng hàm mặt, tai mũi họng, niệu – sinh dục, tiêu hóa,…) có thể là yếu tố kích thích mề đay bùng phát.

Biểu hiện lâm sàng của mề đay mẩn ngứa

Như đã đề cập, nổi mề đay có biểu hiện lâm sàng tương đối đa dạng. Thực tế cho thấy, triệu chứng của mề đay phụ thuộc nhiều vào nguyên nhân cụ thể, cơ địa và tình trạng sức khỏe của từng người.

Một số dấu hiệu nhận biết mề đay mẩn ngứa:

  • Da xuất hiện các mảng hoặc sẩn có hình dáng đa dạng, kích thước từ vài mm đến 20cm hoặc hơn (tùy theo nguyên nhân cụ thể)
  • Các sẩn, mảng da có bờ tròn, màu hồng/ đỏ, trung tâm có màu trắng đục, sờ vào cứng chắc. Tổn thương có giới hạn rõ với vùng da lành
  • Sang thương da khu trú ở một số vùng hoặc lan rộng ra toàn bộ cơ thể. Thông thường, mề đay do tiếp xúc có phạm vi ảnh hưởng nhỏ hơn so với mề đay do các yếu tố nội sinh
  • Đối với những vùng da chùng và mỏng (cơ quan sinh dục, môi, mí mắt), mề đay biểu hiện qua tình trạng phù dưới da
  • Tổn thương da đi kèm với ngứa ngáy. Triệu chứng ngứa thường xuất hiện trước khi nổi phát ban và kéo dài cho đến khi mề đay lặn hoàn toàn
  • Một số trường hợp có thể bị ngứa kèm theo nóng rát và đau nhức nhẹ

Lưu ý: Trong một số trường hợp, mề đay có thể là biểu hiện của sốc phản vệ. Lúc này, tổn thương da thường đi kèm với các triệu chứng như khó thở, ngứa/ sưng cổ họng, phù mi mắt, buồn nôn, đau bụng, nhức đầu,… Khi nhận thấy các triệu chứng trên, bệnh nhân cần chủ động đến bệnh viện để được xử lý kịp thời.

Chẩn đoán mề đay mẩn ngứa

Chẩn đoán mề đay chủ yếu dựa vào biểu hiện lâm sàng. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện xét nghiệm cận lâm sàng để chẩn đoán nguyên nhân và đưa ra phương án điều trị phù hợp nhất.

Chẩn đoán xác định:

  • Nổi sẩn phù
  • Ngứa ngáy
  • Xuất hiện đột ngột, diễn tiến nhanh và lặn hoàn toàn sau vài phút đến vài giờ không để lại dấu vết

Chẩn đoán nguyên nhân:

  • Khai thác tiền sử gia đình (cơ địa dị ứng)
  • Tiền sử cá nhân: Nhiễm ký sinh – vi trùng, dùng thuốc, sử dụng thức ăn dị ứng, stress, tiếp xúc với nhiệt độ quá nóng/ lạnh,…
  • Cận lâm sàng: Xét nghiệm cận lâm sàng được thực hiện để tìm nguyên nhân gây bệnh (ký sinh trùng, tăng IgE và Eosin do dị ứng, tìm Cryoglobulin do lạnh,…).

Chẩn đoán phân biệt:

  • Tổ đỉa, ghẻ, Duhring (viêm da dạng éc pét)
  • Prurigo strophulus (bệnh sẩn ngứa)

Điều trị bệnh nổi mề đay mẩn ngứa

Đa phần những trường hợp bị mề đay cấp có thể tự thuyên giảm mà không cần điều trị y tế hoặc có thể biến mất nhanh chóng sau khi dùng thuốc. Ngược lại, điều trị mề đay mãn tính/ tái phát thường không có đáp ứng tốt và cần phải phối hợp với điều chỉnh lối sống để đạt được hiệu quả tối ưu.

1. Điều trị mề đay cấp tính

Điều trị mề đay cấp tương đối dễ dàng. Trong mọi trường hợp, cần loại trừ căn nguyên gây bệnh (nếu xác định được). Nếu tổn thương không thuyên giảm sau vài giờ, có thể sử dụng thuốc bôi và thuốc uống để cải thiện.

kem bôi giúp giảm tình trạng mần ngứa

Thuốc bôi:

  • Chủ yếu dùng thuốc chứa menthol (chiết xuất từ bạc hà) để làm mát da, giảm ngứa
  • Có thể sử dụng với các loại kem dưỡng ẩm để làm dịu da

Thuốc uống:

  • Lựa chọn ưu tiên là dùng thuốc kháng histamin H1 để ức chế phóng thích histamin vào da, từ đó giúp giảm ngứa và kiểm soát tổn thương lâm sàng.
  • Trường hợp có đáp ứng kém với thuốc kháng histamin H1 có thể dùng phối hợp với thuốc kháng histamin H2 để tăng hiệu ngăn chặn phóng thích histamin vào niêm mạc và da.
  • Corticoid đường uống có thể dùng trong trường hợp mề đay nặng và diễn tiến nhanh. Tuy nhiên hiệu quả thuốc mang lại tương đối hạn chế và rủi ro cao nên ít khi được sử dụng trên lâm sàng.
  • Thuốc kháng cholin được sử dụng đối với mề đay Cholinergic (mề đay khởi phát do cơ thể đổ nhiều mồ hôi và tăng thân nhiệt)

2. Điều trị mề đay mãn tính, hay tái phát

Điều trị mề đay mãn tính và hay tái phát gặp nhiều khó khăn hơn so với mề đay cấp. Để kiểm soát bệnh và ngăn ngừa tái phát, cần phối hợp sử dụng thuốc với cách ly với căn nguyên gây bệnh.

  • Cần loại trừ căn nguyên và các yếu tố có khả năng gây bệnh như nhiễm trùng (nhiễm trùng tiết niệu, tai mũi họng, nhiễm ký sinh trùng,…), thức ăn, thực vật, động vật,…
  • Mọi trường hợp bị mề đay mãn tính và tái phát đều phải kiêng cử rượu và các loại đồ uống chứa cồn
  • Với mề đay mãn, điều chủ yếu là dùng thuốc kháng histamin trong ít nhất 3 tháng. Sau đó cần giảm liều dần trước khi dừng hẳn.

Hỗ trợ điều trị mề đay mãn tính bằng bài thuốc Y học cổ truyền Tiêu ban Giải độc thang

Tiêu ban Giải độc thang là bài thuốc đặc trị mề đay, mẩn ngứa, dị ứng được bào chế độc quyền bởi Trung tâm Thuốc dân tộc. Với hiệu quả và tính an toàn vượt trội, bài thuốc được VTV2 chất lượng cuộc sống thực hiện phóng sự và đưa tin trực tiếp về công tác điều trị mề đay bằng YHCT.

Bài thuốc mang đến tác động kép ưu việt giải quyết tận gốc mề đay mẩn ngứa nhờ công thức thuốc kết hợp 2 chế phẩm:

  • Giải độc hoàn: Thuốc điều trị với tác dụng giải độc, thanh nhiệt, loại bỏ căn nguyên gây bệnh, chấm dứt triệu chứng.
  • Bình can hoàn: Thuốc bổ có công dụng bổ gan, nhuận gan, ổn định cơ địa, tăng cường đề kháng, chống dị ứng, ngăn chặn tái phát.

Để tìm hiểu rõ hơn về bài thuốc điều trị mề đay mẩn ngứa Tiêu ban Giải độc thang, quý bạn đọc vui lòng xem thêm TẠI ĐÂY.

3. Các biện pháp chăm sóc

Bên cạnh sử dụng thuốc, bệnh nhân có thể thực hiện một số biện pháp hỗ trợ như:

  • Tắm nước mát hoặc chườm khăn mát để làm dịu da
  • Mặc quần áo có chất liệu cotton, rộng rãi và thông thoáng nhằm giảm ma sát lên vùng da tổn thương
  • Dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và thực hiện các biện pháp giải tỏa căng thẳng
  • Ăn uống điều độ để nâng đỡ thể trạng

Phòng ngừa nổi mề đay mẩn ngứa tái phát

Mề đay mẩn ngứa là bệnh ngoài da có khả năng tái phát. Thực tế cho thấy, có khoảng 35% trường hợp bị tái phát mề đay ít nhất 1 lần.

Các biện pháp phòng ngừa mề đay tái phát:

  • Tránh tiếp xúc với mủ thực vật, dịch tiết từ động vật, nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh
  • Không mặc các trang phục và giày dép có chất liệu dày cứng, bí và bó sát
  • Không sử dụng các loại thực phẩm đã từng gây dị ứng
  • Nghỉ ngơi và ăn uống điều độ để hạn chế stress, mệt mỏi, suy nhược, căng thẳng quá mức,…
  • Vệ sinh không gian sống để tránh tiếp xúc với nấm mốc, côn trùng,…
  • Thông báo với bác sĩ tiền sử dị ứng và tình trạng nổi mề đay mẩn ngứa khi dùng một số dược phẩm để được chỉ định loại thuốc phù hợp.
  • Không tắm với nước quá lạnh hoặc quá nóng
  • Điều trị tích cực các bệnh viêm nhiễm – đặc biệt là nhiễm giun, sán,…

Mề đay mẩn ngứa là biểu hiện ngoài da thường gặp, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Các triệu chứng của bệnh có thể tự thuyên giảm sau khoảng vài phút đến vài giờ mà không để lại dấu vết. Tuy nhiên, trong trường hợp thương tổn da kéo dài hơn 24 giờ, nên chủ động điều trị để giảm mức độ ảnh hưởng của bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

 

Chia sẻ trên Zalo
return to top