- Định nghĩa: Vết thương đứt rời phức hợp vành tai rất thường gặp do nhiều nguyên nhân: chấn thương, người hoặc vật nuôi cắn.
- Nguyên lý: Phẫu thuật ghép lại mảnh nhỏ phức hợp vành tai bị đứt rời. Mảnh vành tai đứt rời sống nhờ thẩm thấu.
- Mục đích: nhằm phục hồi sự toàn vẹn của vành tai cải thiện chức năng và thẩm mỹ của người bệnh.
- Đứt rời phức hợp da sụn vành tai với kích thước nhỏ dưới 1cm
- Bệnh lý toàn thân phối hợp nặng.
- Đứt rời phức hợp vành tai lớn
- Phần đứt rời dập nát
- Vành tai còn lại (nền nhận dập nát, khả năng cấp máu kém)
- Tổn thương có nguy cơ nhiễm trùng do dị vật…
- Người bệnh có bệnh lý toàn thân mạn tính chưa được kiểm soát ổn định
- Người bệnh có tiền sử dị ứng thuốc
5.1. Người thực hiện:
- Bác sĩ: 03
- Điều dưỡng: 02
5.2 Thuốc:
- Thuốc gây tê
- Thuốc co mạch
- Nước cất
5.3. Thiết bị y tế:
- Băng dính cố định mũi, băng dính cá nhân, băng dính trong
- Bộ dây truyền dịch, dây hút dịch, dây nối bơm tiêm điện, dây dẫn lưu silicon
- Bơm tiêm: 1ml, 5ml, 10 ml, 20 ml, 50 ml
- Kim luồn tĩnh mạch, kim tiêm dùng 1 lần
- Khóa ba ngã
- Lưỡi dao mổ vô trùng các cỡ
- Chỉ phẫu thuật
- Gạc phẫu thuật
- Găng tay khám, găng tay phẫu thuật
- Khẩu trang phẫu thuật, mũ phẫu thuật
- Vật liệu cầm máu
- Tấm trải nilon
- Bộ dụng cụ phẫu thuật tạo hình
- Bộ dụng cụ phẫu thuật cơ bản
- Máy sưởi ấm
- Monitor theo dõi người bệnh
- Dao mổ điện
5.4. Người bệnh:
- Người bệnh và gia đình được giải thích rõ trước mổ về tình trạng bệnh và tình trạng chung, khả năng điều trị phẫu thuật và các bước tiến hành dự kiến, các tai biến, biến chứng, di chứng có thể gặp do bệnh, do gây mê, gây tê, thuốc điều trị hoặc do cơ địa người bệnh.
- Nâng cao thể trạng, cân bằng các rối loạn do hậu quả của bệnh hoặc các bệnh kèm theo, cơ địa…
- Chuẩn bị trước phẫu thuật: vệ sinh vùng mổ và các chuẩn bị phẫu thuật theo quy định khác.
- Giải thích người bệnh và người nhà trước phẫu thuật để ký hồ sơ bệnh án.
5.5. Hồ sơ bệnh án:
- Bệnh án ngoại khoa
- Người bệnh và người nhà ký hồ sơ bệnh án
5.6. Thời gian phẫu thuật: 5-6 giờ
5.7. Địa điểm thực hiện kĩ thuật: Phòng phẫu thuật
5.8. Kiểm tra hồ sơ:
a. Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng vị trí cần thực hiện kỹ thuật...
b. Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật, thủ thuật
c. Đặt tư thế bệnh nhân
Gây mê toàn thân
6.1. Bước 1:
- Đánh giá tổn thương:
Phần đứt rời: kích thước vành tai đứt rời, tổn thương gọn hoặc dập nát, nham nhở
Vị trí tổn thương: vị trí trên vành tai, mép tổn thương sắc gọn, dập nát hay nham nhở.
6.2. Bước 2:
- Cắt lọc làm sạch và phẳng các mép tổn thương của nền nhận và phần đứt rời
6.3. Bước 3:
- Đặt lại phần đứt rời và khâu cố định lại mảnh đứt rời vào vành tai. Khâu sụn và khâu da mặt trước mặt sau
- Đặt gạc giữ ẩm cho vết mổ và phần đứt rời vừa ghép lại.
6.4. Kết thúc quy trình:
- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện kỹ thuật
- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ
- Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo
7.1. Theo dõi:
- Các dấu hiệu sinh tồn sau mổ (mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở).
- Theo dõi tình trạng vết thương.
- Tiếp tục chăm sóc, thay băng, giữ ẩm cho phần vành tai ghép lại
- Điều trị thuốc sau phẫu thuật:
+ Kháng sinh: kết hợp hai kháng sinh
+ Chống viêm, giảm phù nề
+ Truyền dịch
7.2. Tai biến trong khi thực hiện kĩ thuật:
- Tai biến của gây tê: dị ứng, phản ứng thuốc, sốc phản vệ. Xử trí: chống sốc, chống dị ứng
- Chảy máu: máu chảy qua vết thương. Xử trí: cầm máu, thuốc co mạch
7.3. Tai biến sau khi thực hiện kĩ thuật:
- Chảy máu: Chảy qua vết thương hoặc qua dẫn lưu, tụ máu dưới da. Xử trí: Bù khối lượng tuần hoàn, băng ép, mổ cầm máu nếu cần.
- Chèn ép hoặc tắc mạch vạt: nới băng, quay cổ bệnh nhân để tránh gập mạch hoặc căng mạch, cắt chỉ, dùng thuốc giãn mạch nhỏ vào mạch vạt. Nếu các biện pháp tại chỗ không hiệu quả, cân nhắc mổ cấp cứu để kiểm tra mạch vạt và nối lại mạch nếu tắc mạch
- Nhiễm trùng: Vết mổ sưng tấy, viêm đỏ, chảy dịch đục. Xử trí: thay băng, cấy dịch vết thương, mở vết thương nếu cần, điều trị theo kháng sinh đồ.
- Hoại tử mảnh phức hợp vành tai: một phần hoặc toàn bộ mảnh vành tai bị hoại tử. Xử trí: cắt lọc, làm sạch, lập kế hoạch tạo hình tiếp theo.
7.4. Biến chứng muộn:
- Sẹo xấu, sẹo lồi, sẹo không mọc tóc: xử lý tuỳ theo tình trạng tổn thương
- Hướng dẫn quy trình kỹ thuật phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ. Số 3449/QĐ-BYT ngày 07/06/2018
- Bài giảng phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ cơ bản (2017). NXB y học
- Hướng dẫn quy trình kỹ thuật vi phẫu. Số 3448/QĐ-BYT ngày 07/06/2018
- Trần Thiết Sơn (2018), “ Bài giảng phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ”, Nhà xuất bản y học.
- Trịnh Đức Minh (1998), “Giải phẫu người, tập 1”, Nhà xuất bản y học.
- Neligan, Gurtner (2018), “Plastic Surgery: Principles, Fourth edition”, Elsevier Inc.
- FC Wei, SM Mardini (2017), “ Flap and reconstructive surgery, 2e”, Elsevier Inc.
- Nguyễn Huy Phan (1999), Kỹ thuật vi phẫu mạch máu thần kinh, thực nghiệm và ứng dụng lâm sàng, Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật.
- Strauch B., Yu H.L. (1993), Atlas of microvascular surgery, Thieme Medical Publishers, New York.