GIẢI MÃ 50 CHỮ VIẾT TẮT THƯỜNG GẶP TRÊN PHIẾU XÉT NGHIỆM
1. Xét nghiệm máu tổng quát
| CBC | Công thức máu toàn bộ (Complete Blood Count) | Đánh giá tổng quát các dòng tế bào máu |
| RBC | Số lượng hồng cầu (Red Blood Cell) | Hỗ trợ phát hiện thiếu máu, đa hồng cầu |
| WBC | Số lượng bạch cầu (White Blood Cell) | Thường tăng khi nhiễm trùng, viêm |
| Hb | Hemoglobin (huyết sắc tố) | Chỉ số chính để chẩn đoán thiếu máu |
| HCT | Hematocrit | Tỷ lệ thể tích hồng cầu trong máu |
| ESR | Tốc độ lắng hồng cầu (Erythrocyte Sedimentation Rate) | Phản ánh tình trạng viêm, không đặc hiệu |
| CRP | Protein phản ứng C (C-Reactive Protein) | Dấu ấn viêm, tăng nhanh khi nhiễm khuẩn |
2. Xét nghiệm đông máu
| PT | Thời gian prothrombin (Prothrombin Time) | Đánh giá khả năng đông máu |
| APTT | Thời gian thromboplastin từng phần hoạt hóa | Đánh giá một phần hệ thống đông máu; có thể dùng theo dõi điều trị heparin không phân đoạn. |
| INR | Tỷ lệ chuẩn hóa quốc tế (International Normalized Ratio) | Dùng theo dõi điều trị thuốc kháng vitamin K như warfarin, acenocoumarol. INR không dùng để điều chỉnh liều thường quy các thuốc như rivaroxaban, apixaban. |
3. Xét nghiệm chức năng gan
| LFT | Bộ xét nghiệm chức năng gan (Liver Function Tests) | Nhóm các chỉ số đánh giá gan |
| ALT | Alanine aminotransferase (còn gọi SGPT) | Tăng khi tế bào gan bị tổn thương |
| AST | Aspartate aminotransferase (còn gọi SGOT) | Có ở gan, tim, cơ; tăng khi các cơ quan này tổn thương |
| ALP | Phosphatase kiềm (Alkaline Phosphatase) | Liên quan đến gan mật và xương |
| GGT | Gamma-glutamyl transferase | Tăng khi ứ mật, dùng nhiều rượu bia |
| Bilirubin | Sắc tố mật (toàn phần / trực tiếp) | Tăng gây vàng da, vàng mắt |
| TP | Protein toàn phần (Total Protein) | Hỗ trợ đánh giá chức năng thận; còn chịu ảnh hưởng bởi tình trạng mất nước, chế độ ăn và các yếu tố khác |
| ALB | Albumin | Protein chính do gan sản xuất |
4. Xét nghiệm chức năng thận
| RFT | Bộ xét nghiệm chức năng thận (Renal Function Tests) | Nhóm các chỉ số đánh giá thận |
| BUN | Nitơ urê máu (Blood Urea Nitrogen) | Hỗ trợ đánh giá chức năng thận; còn chịu ảnh hưởng bởi tình trạng mất nước, chế độ ăn và các yếu tố khác |
| SCr | Creatinine huyết thanh (Serum Creatinine) | Chỉ số cơ bản đánh giá chức năng thận |
| eGFR | Mức lọc cầu thận ước tính (estimated Glomerular Filtration Rate) | Tính từ creatinine, tuổi, giới; dùng phân độ bệnh thận mạn |
| UA | Axit uric (Uric Acid) | Tăng cao liên quan đến bệnh gút |
| U&E | Urê và điện giải (Urea & Electrolytes) | Gồm urê và các chất như natri, kali, clo |
5. Xét nghiệm đái tháo đường
| FBS | Đường huyết lúc đói (Fasting Blood Sugar) | Lấy máu sau nhịn ăn ít nhất 8 giờ |
| RBS | Đường huyết ngẫu nhiên (Random Blood Sugar) | Lấy máu bất kỳ lúc nào |
| PPBS | Đường huyết sau ăn (Postprandial Blood Sugar) | Thường đo 2 giờ sau ăn |
| HbA1c | Hemoglobin A1c | Phản ánh đường huyết trung bình 2–3 tháng gần nhất |
| OGTT | Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống | Đo đường huyết trước và sau uống dung dịch đường; thường dùng tầm soát đái tháo đường thai kỳ |
6. Tim mạch
| ECG / EKG | Điện tâm đồ (Electrocardiogram) | Thăm dò chức năng, ghi hoạt động điện của tim |
| ECHO | Siêu âm tim (Echocardiography) | Chẩn đoán hình ảnh cấu trúc và chức năng tim |
| TnI | Troponin I | Dấu ấn tổn thương cơ tim, hỗ trợ chẩn đoán nhồi máu cơ tim |
| TnT | Troponin T | Như trên |
| CK-MB | Creatine kinase-MB | Men tim, tăng khi cơ tim tổn thương |
| BNP | B-type Natriuretic Peptide | Hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi suy tim |
| NT-proBNP | N-terminal pro B-type Natriuretic Peptide | Như trên |
7. Nhiễm trùng và miễn dịch
| HIV | Virus gây suy giảm miễn dịch ở người | Xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV |
| HBsAg | Kháng nguyên bề mặt virus viêm gan B | Dương tính cho biết đang nhiễm virus viêm gan B |
| HCV | Virus viêm gan C | Xét nghiệm phát hiện nhiễm viêm gan C |
| PCR | Phản ứng chuỗi polymerase | Kỹ thuật phát hiện vật liệu di truyền của tác nhân gây bệnh |
| ANA | Kháng thể kháng nhân (Antinuclear Antibody) | Hỗ trợ chẩn đoán bệnh tự miễn như lupus |
| RF | Yếu tố dạng thấp (Rheumatoid Factor) | Hỗ trợ chẩn đoán viêm khớp dạng thấp |
| ASO | Antistreptolysin O | Hỗ trợ chẩn đoán nhiễm liên cầu khuẩn |
8. Các xét nghiệm quan trọng khác
| TSH | Hormone kích thích tuyến giáp | Chỉ số sàng lọc chức năng tuyến giáp |
| T3 | Triiodothyronine | Hormone tuyến giáp |
| T4 | Thyroxine | Hormone tuyến giáp |
| PSA | Kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt | Hỗ trợ đánh giá bệnh lý tuyến tiền liệt; có thể dùng sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt sau tư vấn lợi ích và nguy cơ. PSA tăng không đồng nghĩa ung thư. |
| β-hCG | Beta-human chorionic gonadotropin | Xác định có thai |
| VDRL | Venereal Disease Research Laboratory | Xét nghiệm sàng lọc giang mai |
| CSF | Dịch não tủy (Cerebrospinal Fluid) | Là loại bệnh phẩm, không phải một xét nghiệm; dùng khi nghi viêm màng não… |
Lưu ý quan trọng
- Bác sĩ chỉ định xét nghiệm dựa trên mục đích khám và tình trạng sức khỏe của từng người.
- Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải cùng với triệu chứng và thăm khám lâm sàng. Một chỉ số nằm ngoài khoảng tham chiếu chưa chắc là bệnh.
- Không tự ý mua thuốc, ngưng thuốc hay tự chẩn đoán dựa trên kết quả. Khi có thắc mắc, hãy hỏi trực tiếp bác sĩ điều trị.
BÀI VIẾT KHÁC
XEM NHIỀU NHẤT
