Mụn nhọt hay mụn đinh là một bệnh nhiễm trùng da do vi khuẩn Staphylococcus aureus gây ra. Nó có xu hướng phát triển mạnh ở những vùng da ấm và ẩm, thường gặp nhất là lỗ mũi, nách, nếp gấp giữa mông và đùi trong. Nhọt cũng có thể lan rộng dưới da và thành từng đám. Kích thước và màu sắc của nhọt có thể khác nhau, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của nó hoặc vị trí da bị nhiễm. Tuy nhiên, hầu hết các nhọt đều có biểu hiện giống nhau.
Nguyên nhân gây ra mụn đinh
Nhọt xảy ra khi vi khuẩn Staphyloccus auerus xâm nhập vào thành của nang lông bị tổn thương và cư trú ở đó, gây nhiễm trùng. Mầm bệnh (vi khuẩn Staphylococcus) thường sống trên bề mặt da của mỗi người. Những người mang mầm bệnh có thể lây lan vi khuẩn khi tiếp xúc da với da. Vi khuẩn cũng có thể lây lan khi tiếp xúc với các vật bị ô nhiễm, chẳng hạn như khăn tắm và ga trải giường. Ở hầu hết mọi người, nhiễm trùng chỉ xảy ra khi hàng rào tự nhiên của da bị phá vỡ hoặc bị tổn hại bởi các yếu tố như chấn thương hoặc ma sát. Bất kỳ ai ở mọi lứa tuổi đều có thể phát triển mụn nhọt. Chúng thường xuất hiện ở những vùng cơ thể ẩm và ấm, đặc biệt là đùi trong.
Nguy cơ phổ biến của mụn đinh bao gồm:
- Tiếp xúc với người bị nhiễm vi khuẩn Staphyloccus aureus
- Sống và làm việc ở môi trường đông đúc chật chội
- Béo phì
- Sức đề kháng kém
- Mắc bệnh tiểu đường
- Da không được cấp ẩm
- Vết cào hoặc cắn từ động vật
- Hút thuốc lá
- Thiếu máu
- Thiếu sắt
- Chế độ ăn thiếu dinh dưỡng
- Không tập thể dục
- Sau khi sử dụng thuốc kháng sinh
- Bị mắc các bệnh mạn tính
Dấu hiệu của mụn đinh
Mặc dù các triệu chứng có thể khác nhau về mức độ nghiêm trọng, nhưng hầu hết các mụn nhọt đều có đặc điểm chung:
- Là những mụn tròn, đỏ, sưng to dần
- Mềm và nhạy cảm
- Cuối cùng tiết ra mủ màu trắng tạo thành từ mô chết và tế bào máu
- Kéo dài khoảng 10 ngày
- Nhọt có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc thành nhóm. Nhọt tạo thành một nhóm hoặc cụm được gọi chung là nhọt.
Biện pháp khắc phục tại nhà
Một trong những cách đơn giản nhất để thoát nhọt tại nhà an toàn là nhúng khăn mặt sạch hoặc khăn tắm vào nước thật ấm và nhẹ nhàng giữ yên nó tại vị trí bị nhọt.
Tốt nhất, miếng gạc này càng ấm càng tốt mà không làm bỏng da. Khăn hoặc vải nên được giữ tại chỗ cho đến khi nó trở nên mát lạnh hoặc bằng nhiệt độ phòng.
Các mẹo sau đây có thể hữu ích khi chữa mụn nhọt tại nhà:
- Không bao giờ ép làm vỡ nhọt bằng cách bóp hoặc chọc thủng
- Giữ sạch nhọt đang lành
- Tránh chạm hoặc đặt áp lực không cần thiết lên nhọt
- Nhẹ nhàng thoa kem và chất lỏng sát trùng, kháng sinh không kê đơn
- Che vết nhọt đang lành bằng gạc hoặc băng vô trùng
- Tránh các hoạt động gây ma sát giữa đùi trong
- Uống thuốc chống viêm không kê đơn
- Rửa tay bằng xà phòng và nước hoặc sử dụng chất khử trùng sau khi chạm vào nhọt
- Lau vùng da xung quanh hàng ngày trong 1 tuần với hỗn hợp 70% cồn isopropyl và 30% nước
- Khuyến khích những người khác trong gia đình thực hiện các biện pháp phòng ngừa tương tự
- Thường xuyên thay thế các sản phẩm vệ sinh cá nhân có thể gây ra vết cắt và xước, đặc biệt là lưỡi dao cạo
Điều trị y tế
Bác sĩ có thể phải cắt nhọt để làm sạch. Điều này có thể cần thiết nếu nhọt nghiêm trọng, rất lớn, hoặc nếu nhọt không tự tiêu. Cũng có thể cần bôi thuốc trong trường hợp nhọt mạn tính.
Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh uống để làm sạch nhiễm trùng. Khi nhọt chuyển sang giai đoạn mạn tính hoặc không đáp ứng với thuốc uống, bác sĩ có thể kê đơn các loại kem bôi kháng sinh.
Các cách để ngăn ngừa nhọt
Các mẹo sau có thể làm giảm nguy cơ phát triển mụn nhọt:
- Tắm bằng xà phòng và nước hàng ngày
- Rửa tay thường xuyên
- Tránh ngoáy mũi
- Thay và giặt khăn trải giường thường xuyên
- Mặc quần áo vừa vặn, sạch sẽ trong khi tập thể dục
- Không dùng chung khăn tắm, đồ lót hoặc khăn trải giường với người khác, kể cả các thành viên trong gia đình
- Ăn một chế độ ăn uống cân bằng, bổ dưỡng
- Tập luyện đêu đặn
- Tránh hoặc ngừng hút thuốc
- Duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh
- Tiêu thụ một lượng sắt lành mạnh thông qua chế độ ăn uống hoặc chất bổ sung
- Đảm bảo lượng vitamin C tiêu thụ hàng ngày là 1.000 microgam
- Không bao giờ dùng chung các sản phẩm vệ sinh cá nhân, đặc biệt là những sản phẩm có khả năng làm vỡ bề mặt da, chẳng hạn như dao cạo
- Tẩy tế bào chết cho vùng da đã tẩy lông vài ngày một lần
Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh