✴️ Đặt catheter tĩnh mạch cảnh để lọc máu cấp cứu dưới hướng dẫn siêu âm

Nội dung

ĐẠI CƯƠNG

Đặt catheter tĩnh mạch cảnh dưới hướng dẫn của siêu âm có thể làm giảm tỷ lệ biến chứng, làm giảm số lần chọc vào tĩnh mạch và giảm thời gian làm thủ thuật. Đường vào tĩnh mạch thường được sử dụng catheter lọc máu hai nòng lớn đặt vào tĩnh mạch trung tâm lớn do vậy việc thủ thuật an toàn và nhanh chóng rất có ý nghĩa trong việc thiết lập chính xác đường vào mạch máu cho ở những người bệnh có chỉ định cần lọc máu cấp cứu. 

 

CHỈ ĐỊNH

Người bệnh có chỉ định cần đặt đường vào mạch máu để lọc máu cấp cứu.

 

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Rối loạn đông máu nặng không đáp ứng với điều trị. 

Đang được điều trị với chống đông: aspirin, warfarin, heparin.

Bướu cổ lan tỏa. 

Dị dạng xương đòn lồng ngực. 

Đã có nhiều phẫu thuật vùng cổ, ngực. 

Khí phế thũng. 

Xuất huyết. 

Bệnh toàn thể nặng tiên lượng tử vong. 

 

CHUẨN BỊ

Người thực hiện

02 bác sĩ: 01 bác sĩ cầm đầu dò siêu âm, 01 bác sĩ thực hiện thủ thuật. 

01 điều dưỡng: phụ giúp các bác sĩ tiến hành thủ thuật.

Phương tiện

Giường thực hiện thủ thuật: 01 chiếc

Máy siêu âm với đầu dò Convex 3,5 MHz đã được sát khuẩn

Túi camera vô khuẩn: 01 bộ

Catheter hai nòng lọc máu cấp cứu (short-term)

Dung dịch betadin sát trùng: 01lọ

Săng vô khuẩn loại có lỗ: 01 chiếc

Săng vô khuẩn không có lỗ: 01 chiếc

Thuốc gây tê lidocain 2%: 04ống

Nước muối sinh lý 0,9%: 500ml

Heparin 3-5ml

Kim tiêm, bơm tiêm 5ml: 01 chiếc

Bơm tiêm 20ml: 02 chiếc

Bông băng, gạc vô trùng: 04 gói

Găng tay vô trùng: 03 đôi

Bộ dụng cụ và thuốc chống choáng, chống sốc phản vệ.

Người bệnh

Người bệnh đã được làm các xét nghiệm về đông máu cơ bản và các xét nghiệm cơ bản khác.

Người bệnh và người nhà được nghe bác sĩ giải thích kỹ về tác dụng và tai biến của thủ thuật và ký vào giấy cam kết đồng ý làm thủ thuật.

Hồ sơ bệnh án 

Bệnh án được hoàn thiện với các thủ tục dành cho người bệnh tiến hành làm thủ thuật: hồ sơ đã duyệt can thiệp thủ thuật, giấy cam đoan có ký xác nhận của người bệnh hoặc người nhà.  

 

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Kiểm tra hồ sơ 

Kiểm tra các xét nghiệm đã được làm.

Kiểm tra người bệnh

Đối chiếu tên, tuổi, chẩn đoán bệnh.

Thực hiện kỹ thuật  

Người bệnh được thử phản ứng với thuốc gây tê lidocain.

Người bệnh được kiểm tra mạch, huyết áp trước khi tiến hành thủ thuật. 

Người bệnh được nằm ngửa, đầu nghiêng tư thế Trendelenburg, đầu quay 45o về phía đối diện.

Bác sĩ rửa tay, đi găng vô trùng, mặc áo thủ thuật.

Sát trùng da vùng định đặt catheter.

Trải săng vô trùng loại có lỗ.

Xác định tam giác được tạo thành bởi hai đầu của cơ ức đòn chũm và xương ức

Bắt mạch cảnh.

Định vị bằng siêu âm để tìm điểm đưa catheter vào tĩnh mạch cảnh. 

Gây tê da và tổ chức dưới da vùng đặt catheter.

Bắt mạch cảnh. Chọc bên ngoài động mạch cảnh bằng kim thăm dò, góc chọc kim lên 30-450 so với người bệnh, hướng về núm vú cùng bên trong khi vừa đi vừa hút chân không trong tay. Khi có máu trào ra, đánh dấu hướng và độ sâu của kim, rút kim thăm dò.

Đưa kim dẫn đường chính xác theo đường đi của kim thăm dò khi có máu tĩnh mạch ra luồn guidewire. Đưa kim mở đường vào theo guidewire sau đó dùng dao để mở đường qua da cho kim mở đường vào để mở đường vào tĩnh mạch. Rút kim mở đường vào tĩnh mạch và luồn catheter vào tĩnh mạch cảnh trong. 

Rút guidewire và dùng bơm tiêm heparin bơm chậm vào hai nhánh catheter, thông thường khoảng 1,5 ml mỗi bên Khâu cố định chân catheter.

Băng vùng chân catheter.

Cho người bệnh về giường bệnh. 

Chụp X quang tim phổi thẳng cấp trước khi tiến hành lọc máu.

 

THEO DÕI

Các thông số sinh tồn: toàn trạng, mạch, huyết áp, nhịp thở.

Kiểm soát đau.

 

TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

Tai biến thường gặp nhất khi đặt catheter tĩnh mạch cảnh là chọc vào động mạch. Xử trí bằng tạm dừng thủ thuật, ép vào vị trí chọc khoảng 15 phút. 

Tai biến ít gặp hơn là tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi, tràn máu màng phổi, tắc mạch khí… Theo dõi toàn trạng, chụp phổi thẳng, xử trí theo tình trạng tổn thương. 

Nhiễm trùng: Dùng kháng sinh phổ rộng như cephalosporin thế hệ 3 hoặc cân nhắc sử dụng kháng sinh diệt liên cầu, tụ cầu như vancomycine…

Các bệnh lý tắc mạch, huyết khối liên quan đến đặt catheter tĩnh mạch cảnh trong rất hiếm gặp. 

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Scott O. Trerotola. 2000. Hemodialysis Catheter Placement and Management. Radiology. 215:651-658. 

Julie AG, Alan DK. 2012. Ultrasound-Guided Central vein Cannulation: Current recommendations and guideline. Anesthesiology News. June: 1-6. 

Gibbs FJ, Murphy MC. 2006. Ultrasound Guidance for Central venous catheter placement. Hospital physician. March: 23-31.

 

Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh

  facebook.com/BVNTP

  youtube.com/bvntp

Chia sẻ trên Zalo
return to top