Quy trình phẫu thuật điều trị vết thương phần mềm vùng hàm mặt có thiếu hổng tổ chức bằng vạt tự do

1. ĐẠI CƯƠNG

- Phẫu thuật điều trị vết thương phần mềm vùng hàm mặt có thiếu hổng tổ chức bằng vạt tự do là kỹ thuật sử dụng vạt da cơ được lấy từ một vị trí khác trên cơ thể, có cuống mạch nuôi riêng, để che phủ và phục hồi chức năng cho vùng da mặt bị tổn thương do thiếu hổng tổ chức.

- Kỹ thuật dựa trên nguyên tắc chuyển vạt da cơ từ vùng cho đến vùng nhận, nối vi phẫu các mạch máu nuôi vạt với mạch máu ở vùng nhận để đảm bảo vạt sống và hoạt động bình thường. Vạt tự do cung cấp đủ da, cơ và mạch máu để tái tạo cấu trúc giải phẫu, chức năng và thẩm mỹ cho vùng hàm mặt bị tổn thương.

- Mục đích:

+ Phục hồi chức năng che phủ, bảo vệ cơ quan, tổ chức bên dưới, ngăn ngừa nhiễm trùng.

+ Tái tạo thẩm mỹ, cải thiện ngoại hình, giúp bệnh nhân tự tin giao tiếp và hòa nhập cộng đồng.

+ Phục hồi chức năng vận động, cảm giác của vùng da mặt bị tổn thương.

+ Tăng cường sức khỏe tinh thần, nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

2. CHỈ ĐỊNH

- Vết thương phần mềm vùng hàm mặt có thiếu hổng tổ chức không thể đóng trực tiếp hoặc dùng các vạt lân cận do các nguyên nhân sau cắt u, di chứng chấn thương, sau bỏng, xạ trị…

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Bệnh lý toàn thân phối hợp nặng

- Tình trạng tại chỗ viêm nhiễm

4. THẬN TRỌNG

- Người bệnh có bệnh lý toàn thân mạn tính chưa được kiểm soát ổn định

- Người bệnh có tiền sử dị ứng thuốc

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

- Bác sĩ: 04

- Điều dưỡng: 04

5.2 Thuốc:

- Thuốc gây tê

- Thuốc co mạch

- Nước cất

5.3. Thiết bị y tế:

- Băng dính cố định mũi, băng dính cá nhân, băng dính trong

- Bộ dây truyền dịch, dây hút dịch, dây nối bơm tiêm điện, dây dẫn lưu silicon

- Bơm tiêm: 1ml, 5ml, 10 ml, 20 ml, 50 ml

- Kim luồn tĩnh mạch, kim tiêm dùng 1 lần

- Khóa ba ngã

- Lưỡi dao mổ vô trùng các cỡ

- Chỉ phẫu thuật

- Gạc phẫu thuật

- Găng tay khám, găng tay phẫu thuật

- Khẩu trang phẫu thuật, mũ phẫu thuật

- Vật liệu cầm máu

- Tấm trải nilon

- Bộ dụng cụ phẫu thuật tạo hình

- Bộ dụng cụ phẫu thuật cơ bản

- Máy sưởi ấm

- Monitor theo dõi người bệnh

- Dao mổ điện

5.4. Người bệnh:

- Người bệnh và gia đình được giải thích rõ trước mổ về tình trạng bệnh và tình trạng chung, khả năng điều trị phẫu thuật và các bước tiến hành dự kiến, các tai biến, biến chứng, di chứng có thể gặp do bệnh, do gây mê, gây tê, thuốc điều trị hoặc do cơ địa người bệnh.

- Nâng cao thể trạng, cân bằng các rối loạn do hậu quả của bệnh hoặc các bệnh kèm theo, cơ địa…

- Chuẩn bị trước phẫu thuật: vệ sinh vùng mổ và các chuẩn bị phẫu thuật theo quy định khác.

- Giải thích người bệnh và người nhà trước phẫu thuật để ký hồ sơ bệnh án.

5.5. Hồ sơ bệnh án:

- Bệnh án ngoại khoa

- Người bệnh và người nhà ký hồ sơ bệnh án

5.6. Thời gian phẫu thuật: 08 giờ

5.7. Địa điểm thực hiện kĩ thuật: Phòng phẫu thuật bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh, tuyến huyện

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh:

a. Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng vị trí cần thực hiện kỹ thuật...

b. Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật, thủ thuật

c. Đặt tư thế bệnh nhân nằm ngửa

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KĨ THUẬT

Vô cảm: Gây mê toàn thân

6.1. Bước 1:

- Bộc lộ vùng đầu mặt và vùng cho vạt

- Đo đạc xác định vị trí và hình thái của tổn thương

6.2. Bước 2:

- Sat trùng

- Trải toan

- Bộc lộ phần bị tổn thương, cắt lọc tiết kiệm, làm sạch.

6.3. Bước 3:

- Tìm và bộc lộ mạch nhận gồm 01 động mạch, 02 tĩnh mạch

- Thiết kế vạt theo kích thước tổn khuyết. Phẫu tích tìm nhánh mạch nuôi.

- Phẫu tích cuống mạch đủ dài để nối với mạch nhận.

- Cắt cuống mạch.

- Cầm máu, đặt dẫn lưu đóng nơi cho vạt. Đóng trực tiếp nếu vạt có kích thước nhỏ. Ghép da mỏng nếu lấy vạt kích thước lớn, không đóng trực tiếp được.

6.4. Bước 4: Chuyển vạt và nối mạch:

- Phẫu tích, chuẩn bị mạch, nối mạch bằng kính vi phẫu với chỉ 9.0, 10.0.

- Đóng vạt, dẫn lưu.

6.5. Bước 5:

- Băng vết mổ

6.6. Kết thúc quy trình:

- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện kỹ thuật

- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ

- Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

7.1. Theo dõi:

- Toàn trạng: các dấu hiệu sinh tồn sau mổ (mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở)

- Tình trạng tri giác, vết mổ

- Tình trạng cấp máu của vạt

7.2. Tai biến trong khi thực hiện kĩ thuật:

- Tai biến của gây tê: dị ứng, phản ứng thuốc, sốc phản vệ. Xử trí: chống sốc, chống dị ứng

- Chảy máu: máu chảy qua vết thương. Xử trí: cầm máu, thuốc co mạch

7.3. Tai biến sau khi thực hiện kĩ thuật:

- Máu tụ. Xử trí: Băng ép, chọc hút dịch nếu có.

- Nhiễm trùng. Xử trí: thay băng, điều trị kháng sinh, mở tháo mủ nếu cần.

- Tắc mạch vạt: Xử trí trong 6h đầu sau nối mạch: kiểm tra mạch dưới kính vi phẫu tại phòng mổ, xử trí theo kết quả kiểm tra, cắt bớt chỉ tại vạt, tại cuống.

- Hoại tử vạt: Theo dõi chăm sóc vết thương xủ lý theo thương tổn ở thì 2

7.4. Biến chứng muộn:

- Tái thủng. Xử trí phẫu thuật

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Neligan PC. Plastic Surgery: 6 Volume Set - E-Book. Elsevier Health Sciences; 2023.

2. Mcbeath R, Chung KC, eds. Current Concepts in Flexor Tendon Repair and Rehabilitation, An Issue of Hand Clinics, E-Book. Elsevier; 2023.

3. Neligan, Gurtner (2018), “Plastic Surgery: Principles, Fourth edition”, Elsevier Inc.

4. FC Wei, SM Mardini (2017), “Flap and reconstructive surgery, 2e”, Elsevier Inc.