Mụn trứng cá là một vấn đề da liễu thường gặp, ảnh hưởng đến gần 10% dân số thế giới. Có nhiều yếu tố gây nên mụn trứng cá bao gồm: Tăng tiết chất bã nhờn và Keratin, do vi khuẩn gây mụn, hormone, viêm ở hệ thống nang lông.
Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của mụn trứng cá. Dưới đây là 7 thực phẩm có thể dẫn đến tình trạng này.
Các loại ngũ cốc và đường tinh luyện
Những người bị mụn trứng cá có xu hướng sử dụng nhiều carbohydrate tinh chế. Các thực phẩm giàu carbohydrate tinh chế bao gồm:
- Bánh mì, bánh quy giòn, ngũ cốc hoặc món tráng miệng làm bằng bột mì trắng.
- Mì ống làm bằng bột mì trắng.
- Gạo trắng và mì gạo.
- Soda và đồ uống có đường.
- Các thực phẩm có chất ngọt như đường mía, siro cây phong đường, mật ong hoặc mật hoa agave.
Một nghiên cứu cho thấy, những người thường xuyên ăn đường có nguy cơ bị mụn trứng cá cao hơn 30%, còn những người thường xuyên ăn bánh ngọt có nguy cơ cao hơn 20%. Nguy cơ gia tăng này có thể được giải thích bằng những ảnh hưởng của carbohydrate tinh chế đối với lượng đường trong máu và insulin. Carbohydrate tinh chế được hấp thụ nhanh chóng vào máu, làm tăng nhanh lượng đường trong máu. Khi đường trong máu tăng, nồng độ insulin cũng tăng để giúp đưa đường vào các tế bào. Tuy nhiên, mức độ insulin cao không tốt cho những người bị mụn trứng cá. Insulin làm cho nội tiết tố androgen hoạt động mạnh hơn và làm tăng yếu tố tăng trưởng giống như insulin 1 (IGF-1). Điều này góp phần vào sự phát triển của mụn trứng cá bằng cách làm cho các tế bào da phát triển nhanh hơn và tăng cường sản xuất bã nhờn.
Sữa và các sản phẩm chế biến từ sữa
Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa các sản phẩm chế biến từ sữa với mức độ nghiêm trọng của mụn trứng cá ở thanh thiếu niên. Những người trẻ tuổi thường xuyên tiêu thụ sữa hoặc kem có khả năng bị mụn trứng cá cao gấp 4 lần.
Sữa được biết là thực phẩm làm tăng nồng độ insulin, làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của mụn trứng cá. Sữa bò cũng chứa các acid amin kích thích gan sản xuất nhiều IGF-1, có liên quan đến sự phát triển của mụn trứng cá.
Mặc dù có các nghiên cứu về lý do tại sao uống sữa có thể làm trầm trọng thêm mụn trứng cá, nhưng không rõ liệu sữa có đóng vai trò trực tiếp gây ra vấn đề này hay không.
Đồ ăn nhanh
Mụn trứng cá có liên quan mạnh mẽ đến việc ăn một chế độ ăn giàu calo, chất béo và carbohydrate tinh chế.
Một nghiên cứu trên 5.000 thanh thiếu niên Trung Quốc cho thấy, chế độ ăn nhiều chất béo có thể làm gia tăng nguy cơ phát triển mụn trứng cá đến 43%, thường xuyên ăn đồ ăn nhanh làm tăng nguy cơ lên 17%.
Một nghiên cứu riêng biệt với 2.300 người đàn ông Thổ Nhĩ Kỳ phát hiện ra rằng, thường xuyên ăn bánh mì kẹp thịt hoặc xúc xích có thể làm tăng nguy cơ phát triển mụn trứng cá đến 24%.
Cho dù vẫn chưa xác định chính xác lý do tại sao ăn thức ăn nhanh có thể làm tăng nguy cơ phát triển mụn trứng cá, nhưng một số nhà nghiên cứu đề xuất đó là do ảnh hưởng của biểu hiện gen và thay đổi nồng độ hormone khiến thúc đẩy sự phát triển của mụn trứng cá.
Thực phẩm giàu chất béo Omega-6
hế độ ăn uống chứa một lượng lớn acid béo omega-6 có thể làm tăng khả năng bị mụn trứng cá. Trong chế độ ăn hàng ngày, nếu chúng ta sử dụng các loại thực phẩm giàu chất béo omega-6 và ít omega-3 sẽ dẫn đến sự mất cân bằng giữa 2 acid này, làm gia tăng tình trạng mụn trứng cá.
Chocolate
Một nghiên cứu gần đây cho thấy, những người đàn ông dễ bị mụn trứng cá sau khi sử dụng 25gr chocolate đen nguyên chất 99% mỗi ngày sẽ gia tăng số lượng tổn thương ở mụn chỉ sau 2 tuần.
Một nghiên cứu khác cũng cho thấy rằng, ăn chocolate làm tăng khả năng phản ứng của hệ thống miễn dịch với vi khuẩn gây mụn trứng cá.
Mặc dù các nghiên cứu gần đây chứng minh được mối liên hệ giữa sử dụng chocolate và mụn trứng cá, nhưng vẫn chưa rõ liệu chocolate có phải là nguyên nhân gây ra mụn trứng cá hay không.
Bột đạm Whey
Bột đạm Whey là thực phẩm phổ biến với một nguồn phong phú acid amin leucine và glutamine, giúp bổ sung chất đạm cho cơ thể. Tuy nhiên, các acid amin này lại khiến các tế bào da phát triển và phân chia nhanh hơn, góp phần vào sự hình thành mụn trứng cá. Các acid amin trong Whey cũng kích thích cơ thể sản sinh insulin cao hơn.
Những thực phẩm bạn bị nhạy cảm
Mụn trứng cá được cho rằng là căn nguyên của các bệnh viêm nhiễm. Các thuốc chống viêm như corticosteroid là phương pháp điều trị hiệu quả đối với mụn trứng cá hoặc đối với những người bị mụn trứng cá mà có nồng độ các phân tử viêm nhiễm trong máu tăng cao.
Nhạy cảm với thực phẩm xảy ra khi hệ thống miễn dịch của bạn xác định nhầm thực phẩm đó là mối đe dọa và tiến hành một cuộc tấn công miễn dịch chống lại nó. Điều này làm gia tăng khả năng hoạt động của các phân tử viêm nhiễm trên cơ thể, khiến tình trạng mụn trứng cá trở nên nặng hơn.
Sử dụng những loại thực phẩm thay thế
Acid béo Omega-3: Bổ sung acid béo omega-3 có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của mụn trứng cá.
Men vi sinh (Probiotic): Men vi sinh thúc đẩy đường ruột khỏe mạnh và cân bằng microbiome, giúp giảm viêm và giảm nguy cơ phát triển mụn trứng cá.
Trà xanh: Trà xanh có chứa chất polyphenol giúp làm giảm viêm và giảm bã nhờn. Chiết xuất trà xanh còn hỗ trợ làm giảm mức độ nghiêm trọng của mụn trứng cá khi thoa lên da.
Củ nghệ: Củ nghệ có chứa chất polyphenol curcumin chống viêm, giúp điều chỉnh lượng đường trong máu, cải thiện độ nhạy cảm của insulin và ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây mụn trứng cá, làm giảm mụn trứng cá.
Vitamin A, D, E và kẽm: Những chất dinh dưỡng này đóng vai trò quan trọng đối với làn da và hệ miễn dịch, giúp ngăn ngừa mụn trứng cá.
Chế độ ăn kiêng Paleolithic: Chế độ ăn kiêng Paleo giàu thịt nạc, trái cây, rau, các loại hạt nhưng ít sử dụng ngũ cốc, sữa và các loại đậu. Chúng giúp giữ lượng đường trong máu và nồng độ insulin ở mức thấp.
Chế độ ăn Mediterranean: Chế độ ăn này rất giàu trái cây, rau, ngũ cốc, các loại đậu, cá, dầu olive nhưng lại ít chất béo sữa và chất béo bão hòa. Nhờ đó, giảm mức độ nghiêm trọng của mụn trứng cá.
Nhìn chung, chế độ ăn uống có tác động rất lớn đến sức khỏe của làn da. Bạn không cần thiết phải tránh hoàn toàn tất cả các loại thực phẩm có liên quan đến mụn trứng cá kể trên nhưng hãy sử dụng chúng một cách hợp lý và hạn chế.
Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh