Quy trình Glucose: mmol/L: máu toàn phần: Định lượng (cảm biến điện hóa)

1. ĐẠI CƯƠNG

1.1. Mục đích của kỹ thuật

Định lượng nồng độ glucose trong máu toàn phần của người. Chủ yếu đo nồng

độ glucose máu mao mạch để theo dõi bệnh đái tháo đường.

1.2. Định nghĩa, nguyên lý

Định lượng nồng độ glucose trong máu toàn phần theo nguyên lý cảm biến điện hóa.

 

2. CHUẨN BỊ

2.1. Người thực hiện

Nhân lực trực tiếp bao gồm:

− 01 Bác sĩ hoặc kỹ thuật y chuyên ngành hóa sinh hoặc xét nghiệm (trình độ đại học);

− 01 kỹ thuật y chuyên ngành hóa sinh hoặc xét nghiệm, hoặc điều dưỡng, hoặc hộ sinh.

Nhân lực hỗ trợ: y công/ hộ lý, ...

2.2. Vật tư

2.2.1. Dụng cụ, vật tư

− Kim lấy máu;

− Gạc tẩm cồn;

− Tăm bông tiệt trùng;

− Băng dán y tế;

− Xe để dụng cụ;

− Giá đựng bệnh phẩm;

− Quần áo blouse, giày dép, mũ, khẩu trang, găng tay;

− Dung dịch khử khuẩn bề mặt, khăn lau, thùng rác, túi rác;

− Dung dịch rửa tay thường, nước sát khuẩn tay nhanh, khăn lau tay.

2.2.2. Hóa chất, sinh phẩm

− Que thử đường máu (phù hợp với máy phân tích);

− Vật liệu hiệu chuẩn xét nghiệm;

− Vật liệu kiểm tra chất lượng xét nghiệm (nội kiểm, ngoại kiểm);

Các dụng cụ, vật tư, hóa chất, sinh phẩm có thành phần và điều kiện bảo quản tùy theo nhà sản xuất cụ thể.

2.3. Trang thiết bị

− Máy đo đường máu;

− Hệ thống máy tính có kết nối hệ thống quản lý thông tin của bệnh viện và của phòng xét nghiệm;

− Các phần mềm phục vụ chuyên môn: HIS, LIS, quản lý chất lượng, quản lý kho, quản lý nhân sự, ...;

− Tủ lạnh thường và tủ lạnh âm sâu để bảo quản hóa chất, mẫu bệnh phẩm;

− Máy in giấy, máy in mã vạch, thiết bị quét mã vạch.

2.4. Chuẩn bị mẫu bệnh phẩm

2.4.1. Đối với quy trình kỹ thuật lấy mẫu bệnh phẩm

− Chuẩn bị người bệnh: người bệnh/ người nhà được giải thích về việc lấy mẫu xét nghiệm, phối hợp để lấy mẫu theo đúng yêu cầu.

− Loại mẫu bệnh phẩm: máu toàn phần (máu mao mạch).

− Dụng cụ lấy mẫu, chứa mẫu, bảo quản: tùy theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

− Tiêu chuẩn mẫu bệnh phẩm (thể tích, số lượng, chất lượng, ...): tùy theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

2.4.2. Đối với quy trình kỹ thuật về thực hiện xét nghiệm

− Loại mẫu bệnh phẩm: máu toàn phần (máu mao mạch).

− Dụng cụ chứa mẫu, bảo quản mẫu: tùy theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

− Điều kiện bảo quản mẫu bệnh phẩm: tùy theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

− Tiêu chuẩn mẫu bệnh phẩm (thể tích, số lượng, chất lượng, ...): tùy theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

2.5. Phiếu chỉ định xét nghiệm

Phiếu yêu cầu xét nghiệm bản giấy hoặc thể hiện trên phần mềm kết nối giữa phòng xét nghiệm và các đơn vị, có đầy đủ thông tin theo quy định của bệnh viện và Bộ Y tế như họ tên, tuổi/ năm sinh, giới tính của bệnh nhân, số giường hoặc địa chỉ, khoa phòng, chẩn đoán, họ tên Bác sĩ chỉ định, xét nghiệm cần làm, thời gian chỉ định, họ tên người lấy mẫu, thời gian lấy mẫu, ...

2.6. Thời gian thực hiện kỹ thuật

Ước tính dưới 01 giờ.

2.7. Địa điểm thực hiện kỹ thuật

Địa điểm xét nghiệm: khoa phòng lâm sàng.

 

3. AN TOÀN

Thực hiện các quy định của Bộ Y tế, bệnh viện và khoa phòng về các vấn đề:

− An toàn sinh học;

− An toàn cho người thực hiện, dự phòng nguy cơ trước và sau phơi nhiễm;

− Bảng dữ liệu an toàn hóa chất có sẵn, cung cấp cho nhân viên khi có yêu cầu;

− An toàn thiết bị và điện, phòng tránh cháy nổ;

− Kiểm soát môi trường (các yếu tố vi khí hậu như nhiệt độ, độ ẩm, ...).

 

4. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

4.1. Các bước thực hiện

4.1.1. Cài đặt, bảo dưỡng bảo trì và hiệu chuẩn thiết bị

− Thiết bị đã được cài chương trình phân tích và được xác nhận giá trị sử dụng phương pháp theo quy định.

− Bảo dưỡng bảo trì thiết bị theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

− Hiệu chuẩn: theo yêu cầu hiệu chuẩn của nhà sản xuất.

4.1.2. Kiểm tra chất lượng xét nghiệm

− Đảm bảo chất lượng xét nghiệm theo quy định: kết quả nội kiểm phải được đánh giá đạt, khuyến cáo tăng cường chất lượng xét nghiệm bằng ngoại kiểm (mẫu mù, so sánh liên phòng, …).

− Bộ phận giám sát kiểm tra chất lượng phối hợp cùng nhân viên vận hành thiết bị và các bộ phận có liên quan để theo dõi, đánh giá kết quả kiểm tra chất lượng bằng phần mềm quản lý, xử lý trường hợp có kết quả không đạt.

4.1.3. Chuẩn bị dụng cụ, máy đo và que thử

− Chuẩn bị kim lấy máu. Trường hợp sử dụng bút lấy máu:

+ Lắp kim mới vào trong bút lấy máu.

+ Điều chỉnh độ đâm sâu của kim đến khi phù hợp với độ dày, mỏng của da.

+ Kéo ngược ống bút về phía sau cho đến khi nghe tiếng “tách”, bút thử máu đã sẵn sàng sử dụng.

− Kiểm tra hộp que thử: mã sản phẩm, số lot, hạn sử dụng.

− Chuẩn bị máy đo đường huyết theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

4.1.4. Thực hiện xét nghiệm

− Vệ sinh tay, mang khẩu trang, mang găng.

− Lắp que thử đúng vào máy, đợi màn hình có biểu tượng giọt máu nhấp nháy.

− Xác định vị trí lấy máu:

- Cạnh bên đầu các ngón tay, tránh đầu ngón tay vì đó là vị trí có nhiều dây thần kinh cảm giác;

- Tránh vùng da có vết thương, nốt chai, phù;

- Thường xuyên thay đổi vị trí lấy máu để tránh làm tổn thương da và gây đau cho người bệnh.

− Sát khuẩn vùng lấy máu, để khô hoàn toàn.

− Giữ ngón tay lấy máu của người bệnh, vuốt nhẹ từ trên xuống đầu ngón, không chạm vào vùng da đã sát khuẩn.

− Tay còn lại cầm kim/ bút lấy máu để vuông góc và sát mặt da. Bấm nút để lấy máu vào que thử.

− Dùng gòn khô hoặc tăm bông ấn nhẹ vào vị trí lấy máu và dán băng cá nhân (nếu cần).

− Đọc kết quả trên máy.

− Thông tin cho người bệnh/ người nhà biết đã thực hiện xong.

− Thu dọn dụng cụ và phân loại rác đúng quy định. Vệ sinh tay.

4.1.5. Kết thúc quy trình

− Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện thủ thuật.

− Hoàn thiện ghi hồ sơ bệnh án, nhập dữ liệu lên phần mềm HIS.

4.2. Nhận định kết quả

4.2.1. Xem xét kết quả kiểm tra chất lượng

Xem xét kết quả kiểm tra chất lượng đạt yêu cầu mới đọc kết quả xét nghiệm.

4.2.2. Đọc kết quả

Kết quả xét nghiệm được xác định tự động bằng phần mềm của máy đo.

4.2.3. Nhận định kết quả

Nhận định kết quả dựa trên khoảng chuẩn sinh học, giá trị quyết định lâm sàng theo khuyến cáo của cơ quan, tổ chức chuyên ngành, nghiên cứu có uy tín, hoặc công bố của nhà sản xuất về khoảng tham chiếu và ngưỡng xét nghiệm đối với thuốc thử sử dụng trên hệ thống phân tích cụ thể.

Ngoài ra, phối hợp các thông tin lâm sàng và các xét nghiệm khác (nếu có) để đánh giá, nhận định kết quả.

4.2.4. Phiên giải và báo cáo kết quả

Phiên giải kết quả dựa vào ngưỡng xét nghiệm, khoảng chuẩn sinh học, giá trị quyết định lâm sàng, ...

Báo cáo kết quả định lượng theo đơn vị mmol/L hoặc mg/dL.

4.2.5. Biện luận kết quả

Đo glucose máu mao mạch được chỉ định cho nhiều trường hợp, đặc biệt là những người có nguy cơ hoặc đang mắc bệnh đái tháo đường, để theo dõi và quản lý bệnh hiệu quả.

4.3. Trả, tư vấn kết quả và lưu trữ hồ sơ

Kết quả được trả dưới dạng bản ký số chuyển qua mạng, hoặc trả bản giấy.

Tư vấn kết quả xét nghiệm khi có yêu cầu.

Lưu kết quả xét nghiệm và các hồ sơ liên quan như hồ sơ xác nhận giá trị sử dụng phương pháp, theo dõi vận hành bảo dưỡng bảo trì thiết bị, theo dõi số lô, hạn sử dụng thuốc thử, theo dõi kết quả kiểm tra chất lượng xét nghiệm, ...

 

5. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ

5.1. Trước khi thực hiện kỹ thuật

Các sai sót có thể xảy ra như lấy mẫu sai thời điểm, nhầm bệnh nhân, da chưa khô hoàn toàn khi lấy máu, điều chỉnh độ sâu của kim không phù hợp, ...

Xử trí: thực hiện xét nghiệm theo đúng quy trình.

5.2. Trong quá trình thực hiện kỹ thuật

Mã trên que thử và mã trên máy đo không trùng khớp, que thử không được bảo quản tốt, hết hạn sử dụng, ...

Nếu kết quả kiểm tra chất lượng không đạt, cần dừng xét nghiệm, tìm nguyên nhân gốc rễ và khắc phục. Kiểm tra chất lượng lại nếu đạt thì tiếp tục thực hiện xét nghiệm.

5.3. Sau khi thực hiện kỹ thuật

Tiếp nhận và giải quyết các phản hồi từ khách hàng.

 

6. TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ VÀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG

− Thực hiện nội kiểm: tuân theo quy trình đảm bảo chất lượng xét nghiệm của đơn vị;

− Thực hiện ngoại kiểm, hoặc so sánh liên phòng, hoặc kiểm tra mẫu mù, ... : tiến hành tùy theo chương trình.

 

7. TÀI LIỆU THAM KHẢO

− David L. Nelson, Michael M. Cox (2017). Lehninger Principles of Biochemistry. 7^th Edition. W. H. Freeman.

− Donna L. Larson (2017). Clinical Chemistry: Fundamentals and Laboratory Techniques. Elservier.

− William J. Marshall, Marta Lapsley, Andrew P. Day, Ruth M. Ayling (2014). Clinical Biochemistry: Metabolic and Clinical Aspects. 3^rd Edition. Elsevier (Churchill Livingstone).

− Hướng dẫn sử dụng của các hãng sản xuất thiết bị, thuốc thử.