Bạn biết gì về giãn tĩnh mạch khi nhìn thấy chúng, những đường nổi sần sùi, loằng ngoằng ở chân, có màu xanh tím và thường ở phụ nữ lớn tuổi. Đó chính là giãn tĩnh mạch và dù chúng không phù hợp với tiêu chuẩn vẻ đẹp của xã hội hiện đại khi mặc bikini nhưng đây không phải là bệnh mặc dù chúng cũng gây khó chịu.
Suy giãn tĩnh mạch là tình trạng tĩnh mạch bị giãn theo thời gian, khi chúng bị giãn ra chúng dễ nhìn thấy dưới da và có thể các vết sần và búi xoắn. Nhưng không chỉ là thứ chướng tai gai mắt, suy tĩnh mạch còn khiến mạch hoạt động không còn tốt như trước, chúng bị dầy thành hơn, gây viêm và đau đớn, Không phải tất cả giãn tĩnh mạch đều giống nhau. Có những loại to, loại nhỏ, loại siêu nhỏ có thể tìm ngay dưới da, xuất hiện các đường chỉ nhỏ màu đỏ hoặc tím. Chúng còn được gọi là mạch mạng nhện và kích cỡ dưới 1 mm. Ở những mạch máu lớn có thể xuất hiện đoạn giãn từ 1-3 mm hay còn gọi mạch lưới, chúng có màu hơi xanh và nhô ra. Ở phần cuối đoạn mạch có đoạn giãn có thể lên đến 4 mm. Những đoạn mạch to như thế này là một trong những loại giãn tĩnh mạch được đề cập đến, phình to, ngoằn ngoèo nhô ra hẳn khỏi da.
Giãn tĩnh mạch rất thường gặp. Ước tính 90% người trưởng thành có mạch mạng nhện, 80% là mạch lưới và 50-60% là giãn mạch to hoặc có triệu chứng của những bệnh kém lưu thông tĩnh mạch. Mặc dù giãn tĩnh mạch cũng không phải là vấn đề sức khỏe đáng lưu ý, đôi khi người ta có thể trải quả những triệu chứng khó chịu như:
- Đau âm ỉ hoặc đau gần tĩnh mạch
- Nặng nề và buồn bã chân tay chỗ giãn tĩnh mạch
- Sưng tại vị trí tĩnh mạch và ở chi
- Bồn chồn hoặc chuột rút chân vào ban đêm
- Ngứa hoặc nóng rát tĩnh mạch bị giãn
Nguyên nhân gây giãn tĩnh mạch?
Người ta không hiểu hoàn toàn được nguyên nhân của giãn tĩnh mạch. Tuy nhiên, có một vài yếu tố được cho là lý do khiến người này bị giãn tĩnh mạch nhiều hơn người khác. Những yếu tố này gồm:
- Người có gen khuynh hướng làm tăng giãn tĩnh mạch: nếu bạn có gia đình tiền sử giãn tĩnh mạch thì nhiều khả năng bạn cũng sẽ bị.
- Chấn thương có thể gây tổn hại đến thành mạch và dẫn đến khó lưu thông máu trong thành mạch. Cục máu đông cũng gây tổn thương thành mạch có thể dẫn đến sẹo xơ hoặc hẹp thành mạch.
- Nữ giới: nữ giới có nguy cơ cao bị giãn tĩnh mạch hơn nam giới
- Thay đổi hormone: giãn tĩnh mạch xảy ra ở nữ nhiều hơn nam đặc biệt là trong giai đoạn mang thai. Thường thì sẽ bắt đầu ở 3 tháng đầu chu kỳ mang thai nhưng kể cả bạn không mang thai thì 14 ngày cuối của chu kỳ kinh nguyệt cũng có thể bị giãn tĩnh mạch. Sử dụng thuốc tránh thai hoặc liệu pháp thay thế hormone cũng làm tăng nguy cơ, cũng như việc thay đổi hormone do tuổi và mãn kinh.
- Đứng trong thời gian dài: do giãn tĩnh mạch xuất hiện khi mạch bị giãn, nên khi đứng lâu có thể thể khiến máu tụ lại ở chân dưới và cớ thể phải làm việc vất vả hơn để chuyển máu đến tim khi chống lại trọng lực.
- Có tuổi: đơn giản là khi có tuổi hệ thống mạch trở lên kém đàn hồi và mất đi khả năng chống lại trọng lực nên làm tăng nguy cơ bị giãn tĩnh mạch.
- Béo phì: béo phì cũng làm tăng áp lực xuống bắp chân nên cũng tăng nguy cơ.
Tuy nhiên cũng khẳng định lại giãn tĩnh mạch không phải dấu hiệu của bất cứ bệnh lý nào hay có vấn đề của tuần hoàn. Giãn tĩnh mạch xảy ra do các van tĩnh mạch bị suy yếu nhưng khong gây ra vấn đề về tim mạch hay sức khỏe nói chung.
Cách phòng ngừa
Tuổi tác, gen, mang thai và yếu tố nghề nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng trong việc xuất hiện giãn tĩnh mạch. Tuy nhiên sự thay đổi lối sống không có tác dụng gì nhiều trong việc phòng ngừa giãn tĩnh mạch. Lối sống lành mạnh có thể giảm bớt một chút nhưng không có nghĩa là bạn sé tránh được giãn tĩnh mạch xảy ra và nếu có xảy ra thật thì lối sống lành mạnh cũng chỉ giảm bớt sự tiến triển xấu của giãn tĩnh mạch.
- Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu ở một chỗ trong 1 thời gian dài: di chuyển cơ thể liên tục để cho máu được lưu thông tốt hơn. Thậm chí nếu bạn làm bàn giấy thì hãy ngồi đung đưa chân một chút, hoặc thường xuyên đứng dậy đi lấy nước, lấy đồ.
- Đi tất ép tĩnh mạch hoặc khi đứng hoặc ngồi lâu: những loại tất này sẽ nén da và ngăn việc máu ứ đọng lại ở chi dưới khi bạn ngồi hoặc đứng trong thời gian dài.
- Duy trì sức khỏe lành mạnh: béo phì làm tăng áp lực lên thành mạch nên cần phải giữ cho cân nặng ở mức khỏe mạnh.
- Uống đủ nước tốt cho tuần hoàn
- Đi bộ
- Thường xuyên vận động
- Nằm nghiêng bên trái nếu bạn đang mang bầu
- Đừng bắt chéo chân khi ngồi
Hi vọng những lưu ý trên có thể giúp giảm được phần nào nguy cơ giãn tĩnh mạch cũng như làm cho giãn tĩnh mạch bớt xấu đi.
Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh