Quy trình phẫu thuật tạo hình bằng vạt tự do cho khuyết phức hợp vùng mũi

1. ĐẠI CƯƠNG

- Là kỹ thuật phẫu thuật sử dụng một mảnh mô (vạt) từ vị trí khác trên cơ thể, được nuôi dưỡng bởi mạch máu riêng, để tái tạo vùng da và mô bị tổn thương ở mũi. Vạt được nối vi phẫu với các mạch máu ở vùng mũi để đảm bảo sự sống còn và chức năng của nó.

- Nguyên lý:

+ Nối vi phẫu: Nối các mạch máu và dây thần kinh của vạt với các mạch máu và dây thần kinh ở vùng nhận để đảm bảo vạt sống và hoạt động bình thường.

+ Tạo hình: Chỉnh sửa vạt để phù hợp với hình dạng và chức năng của vùng mũi bị  tổn thương.

- Mục đích:

+ Tái tạo da và mô: Khắc phục các khuyết hổng do chấn thương, ung thư, bẩm sinh hoặc các nguyên nhân khác.

+ Cải thiện chức năng: Khôi phục chức năng hô hấp, khứu giác, thẩm mỹ của mũi.

+ Nâng

2. CHỈ ĐỊNH

- Tổn khuyết phức hợp vùng mũi.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Bệnh lý toàn thân phối hợp nặng

- Tình trạng tại chỗ viêm nhiễm

4. THẬN TRỌNG

- Người bệnh có bệnh lý toàn thân mạn tính chưa được kiểm soát ổn định

- Người bệnh có tiền sử dị ứng thuốc

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

- Bác sĩ: 04

- Điều dưỡng: 04

5.2 Thuốc:

- Thuốc gây tê

- Thuốc co mạch

- Nước cất

5.3. Thiết bị y tế:

- Băng dính cố định mũi, băng dính cá nhân, băng dính trong

- Bộ dây truyền dịch, dây hút dịch, dây nối bơm tiêm điện, dây dẫn lưu silicon

- Bơm tiêm: 1ml, 5ml, 10 ml, 20 ml, 50 ml

- Kim luồn tĩnh mạch, kim tiêm dùng 1 lần

- Khóa ba ngã

- Lưỡi dao mổ vô trùng các cỡ

- Chỉ phẫu thuật

- Gạc phẫu thuật

- Găng tay khám, găng tay phẫu thuật

- Khẩu trang phẫu thuật, mũ phẫu thuật

- Vật liệu cầm máu

- Tấm trải nilon

- Bộ dụng cụ phẫu thuật tạo hình

- Bộ dụng cụ phẫu thuật cơ bản

- Máy sưởi ấm

- Monitor theo dõi người bệnh

- Dao mổ điện

5.4. Người bệnh:

- Người bệnh và gia đình được giải thích rõ trước mổ về tình trạng bệnh và tình trạng chung, khả năng điều trị phẫu thuật và các bước tiến hành dự kiến, các tai biến, biến chứng, di chứng có thể gặp do bệnh, do gây mê, gây tê, thuốc điều trị hoặc do cơ địa người bệnh.

- Nâng cao thể trạng, cân bằng các rối loạn do hậu quả của bệnh hoặc các bệnh kèm theo, cơ địa…

- Chuẩn bị trước phẫu thuật: vệ sinh vùng mổ và các chuẩn bị phẫu thuật theo quy định khác.

- Giải thích người bệnh và người nhà trước phẫu thuật để ký hồ sơ bệnh án.

5.5. Hồ sơ bệnh án:

- Bệnh án ngoại khoa

- Người bệnh và người nhà ký hồ sơ bệnh án

5.6. Thời gian phẫu thuật: 06 giờ

5.7. Địa điểm thực hiện kĩ thuật: Phòng phẫu thuật.

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh:

a. Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng vị trí cần thực hiện kỹ thuật...

b. Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật, thủ thuật

c. Đặt tư thế bệnh nhân nằm ngửa

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KĨ THUẬT

Vô cảm: Gây mê toàn thân

6.1. Bước 1:

- Bộc lộ vùng đầu mặt và vùng cho vạt

- Đo đạc xác định vị trí và hình thái của tổn thương

6.2. Bước 2:

- Sat trùng

- Trải toan

- Bộc lộ phần bị tổn thương, cắt lọc tiết kiệm, làm sạch.

6.3. Bước 3:

- Tìm và bộc lộ mạch nhận gồm 01 động mạch, 02 tĩnh mạch

- Thiết kế vạt theo kích thước tổn khuyết. Phẫu tích tìm nhánh mạch nuôi.

- Phẫu tích cuống mạch đủ dài để nối với mạch nhận.

- Cắt cuống mạch.

- Cầm máu, đặt dẫn lưu đóng nơi cho vạt. Đóng trực tiếp nếu vạt có kích thước nhỏ. Ghép da mỏng nếu lấy vạt kích thước lớn, không đóng trực tiếp được.

6.4. Bước 4: Chuyển vạt và nối mạch:

- Phẫu tích, chuẩn bị mạch, nối mạch bằng kính vi phẫu với chỉ 9.0, 10.0

- Đóng vạt, dẫn lưu.

6.5. Bước 5:

- Băng vết mổ

6.6. Kết thúc quy trình:

- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện kỹ thuật.

- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ.

- Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

7.1. Theo dõi:

- Toàn trạng: các dấu hiệu sinh tồn sau mổ (mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở)

- Tình trạng tri giác, vết mổ

- Tình trạng cấp máu của vạt

7.2. Tai biến trong khi thực hiện kĩ thuật:

- Tai biến của gây tê: dị ứng, phản ứng thuốc, sốc phản vệ. Xử trí: chống sốc, chống dị ứng

- Chảy máu: máu chảy qua vết thương. Xử trí: cầm máu, thuốc co mạch

7.3. Tai biến sau khi thực hiện kĩ thuật:

- Máu tụ. Xử trí: Băng ép, chọc hút dịch nếu có.

- Nhiễm trùng. Xử trí: thay băng, điều trị kháng sinh, mở tháo mủ nếu cần.

- Tắc mạch vạt: Xử trí trong 6h đầu sau nối mạch: kiểm tra mạch dưới kính vi phẫu tại phòng mổ, xử trí theo kết quả kiểm tra, cắt bớt chỉ tại vạt, tại cuống.

- Hoại tử vạt: Theo dõi chăm sóc vết thương xủ lý theo thương tổn ở thì 2

7.4. Biến chứng muộn:

- Sẹo biến dạng. Xử trí phẫu thuật.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Neligan PC. Plastic Surgery: 6 Volume Set - E-Book. Elsevier Health Sciences; 2023.

2. Mcbeath R, Chung KC, eds. Current Concepts in Flexor Tendon Repair and Rehabilitation, An Issue of Hand Clinics, E-Book. Elsevier; 2023.

3. Neligan, Gurtner (2018), “Plastic Surgery: Principles, Fourth edition”, Elsevier Inc.

4. FC Wei, SM Mardini (2017), “Flap and reconstructive surgery, 2e”, Elsevier Inc.