Ai là người có nguy cơ bị viêm tụy cấp?

Viêm tụy cấp là tình trạng viêm của tụy, thường xảy ra bất ngờ, gây đau đớn và sưng ở vùng trên của bụng (thượng vị), cơn đau thường lan sang phần sau lưng. Viêm tụy cấp có thể lan đến các cơ quan khác hoặc phát triển thành viêm tụy mãn tính nếu không được điều trị.

Nguyên nhân của viêm tụy cấp là gì?

Nguyên nhân của viêm tụy cấp có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp. Nguyên nhân trực tiếp là các yếu tố ảnh hưởng tụy hoặc các mô tụy, ống tụy. Nguyên nhân gián tiếp có thể là các hậu quả của các tình trạng bệnh lý ở một vị trí khác trên cơ thể.

Nguyên nhân trực tiếp

Một trong số các nguyên nhân chính của viêm tụy cấp là do có sỏi mật. Sỏi mật tắc trong ống mật chủ và tạo áp lực lên ống tụy. Điều này làm suy giảm lưu lượng dịch đi vào vào đi ra từ tụy, do đó dẫn đến các tổn thương.

Các nguyên nhân trực tiếp của viêm tụy cấp bao gồm:

Bệnh tự miễn về tụy khiến hệ miễn dịch bất ngờ tấn công tụy
Tổn thương tụy hoặc túi mật sau phẫu thuật hoặc sau tai nạn
Chất béo thừa trong cơ thể (tryglycerid)

Nguyên nhân gián tiếp

Nguyên nhân gián tiếp của viêm tụy cấp bao gồm:

Xơ nang – một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng ảnh hưởng đến phổi, gan và tụy
Bệnh Kawasaki, thường xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi
Nhiễm virus như quai bị và viêm phổi do mycoplasma
Hội chứng Reye do virus gây ra các ảnh hưởng đến gan
Tác dụng của một số loại thuốc nhất định có chứa estrogen hoặc corticosteroid.

Ai là người có nguy cơ bị viêm tụy cấp?

Bạn sẽ có nguy cơ bị viêm tụy cấp nếu bạn uống quá nhiều rượu. Các Viện Y tế quốc gia Hoa Kỳ (NIH) định nghĩa là uống nhiều hơn 1 ly rượu một ngày với phụ nữ và tối đa 2 ly rượu một ngày với nam giới.

Nam giới thường có nguy cơ bị viêm tụy liên quan đến rượu hơn là nữ giới.

Hút thuốc lá cũng làm tăng nguy cơ bị viêm tụy cấp. Tỷ lệ hút thuốc và uống rượu ở nam giới người Mỹ da trắng và da đen là như nhau, nhưng người Mỹ da đen có nguy cơ bị viêm tụy cấp cao gấp 2 lần.

Có tiền sử gia đình bị ung thư tụy, viêm tụy hoặc các vấn đề khác về tụy cũng sẽ làm tăng nguy cơ của bạn.

Nhận ra triệu chứng của viêm tụy cấp

Triệu chứng chủ yếu của viêm tụy cấp là đau bụng. Cơn đau có thể khác nhau phụ thuộc vào các yếu tố sau:

Bạn sẽ thấy rất đau trong vài phút nếu khi đó bạn đang uống hoặc ăn một thứ gì đó
Cơn đau có thế sẽ lan từ bụng đến lưng hoặc vùng bả vai bên trái.
Mỗi lần đau có thể kéo dài một vài ngày
Bạn có thể sẽ cảm thấy đau hơn nếu nằm thẳng

Các triệu chứng khác của viêm tụy cấp bao gồm:

Sốt
Buồn nôn
Nôn mửa
Vã mồ hôi
Trông như bị vàng da
Tiêu chảy
Chướng bụng

Chẩn đoán viêm tụy cấp

Bác sỹ có thể chẩn đoán viêm tụy cấp bằng cách:

Xét nghiệm máu tìm xem enzym amylase và lipase của tụy có bị rò rỉ ra hay không.
Siêu âm hoặc chụp CT hoặc chụp cộng hưởng từ sẽ cho phép bác sỹ nhìn thấy các bất thường ở bên trong hoặc xung quanh tụy.
Bác sỹ cũng sẽ hỏi về tiền sử bệnh tật của bạn và yêu cầu bạn miêu tả cơn đau của mình.

Điều trị viêm tụy cấp

Bạn có thể phải nhập viện để làm các xét nghiệm chuyên sâu hơn và để đảm bảo rằng bạn được truyền đủ dịch qua tĩnh mạch.

Bác sỹ cũng có thể sẽ kê cho bạn một vài loại thuốc để loại bỏ các tình trạng viêm và nhiễm trùng đã hình thành.

Nếu các phương pháp điều trị không cho kết quả, bạn có thể sẽ phải phẫu thuật để loại bỏ các tế bào đã bị phá hủy, hút dịch hoặc sửa chữa lại ống tụy bị tắc nghẽn. Nếu nguyên nhân của vấn đề là do sỏi mật, bạn sẽ phải tiến hành phẫu thuật loại bỏ sỏi mật.

Dự phòng viêm tụy cấp

Bạn có thể dự phòng viêm tụy cấp bằng cách hạn chế uống rượu. Nếu bạn đã có tiền sử bị viêm tụy và chưa thay đổi các thói quen như uống rượu, bạn có thể sẽ bị tái phát.

Trẻ em dưới 19 tuổi không nên uống aspirin trừ khi được kê đơn bởi bác sỹ. Aspirin có thể gây ra hội chứng Reye ở trẻ em, từ đó gây ra viêm tụy cấp.

Viêm tụy cấp có thể gây đau dữ dội trong một khoảng thời gian ngắn. Những trường hợp không được điều trị và tái phát có thể sẽ dẫn đến mãn tĩnh. Nhưng đa số các trường hợp đều có thể điều trị được. Triệu chứng của viêm tụy cấp có thể dễ gây nhầm lẫn bởi đau lưng và đau bụng có thể gặp ở bất cứ bệnh gì. Nếu bạn nhận thấy mình có những triệu chứng đó và bạn có lý do tin rằng chúng có thể liên quan đến tụy, bạn nên đến gặp bác sỹ.

Nguồn: Viện Y học Ứng dụng Việt Nam

Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh

facebook.com/BVNTP