Nguyên nhân gây nên chứng thở chậm

Nhịp thở bình thường ở người trưởng thành giữa 12-20 lần một phút. Nhịp thở dưới 12 hoặc trên 25 lần một phút lúc nghỉ có thể là dấu hiệu cho vấn đề sức khỏe tiềm tàng.

Nhịp thở bình thường ở trẻ em là:

Sơ sinh: 30-60 lần/phút
1-3 tuổi: 24-40 lần/phút
3-6 tuổi: 22-34 lần/phút
6-12 tuổi: 18-30 lần/phút
12-18 tuổi: 12-16 lần/phút

Chứng thở chậm có thể xảy ra lúc ngủ hoặc thức, khác với chứng ngưng thở, là tình trạng mà việc thở dừng hoàn toàn, và chứng khó thở - tình trạng khi bạn phải gắng sức để thở.

Nguyên nhân

- Sử dụng thuốc giảm đau nhóm opioid: Những thuốc này thường gắn với thụ thể ở hệ thần kinh trung ương. Nó có thể gây giảm đáng kể nhịp thở. Việc dùng quá liều thuốc giảm đau có thể đe dọa tính mạng và gây ngưng thở hoàn toàn. Nhưng loại thuốc này có thể gây nguy hiểm lớn hơn nếu bạn đồng thời:

Hút thuốc lá
Dùng benzodiazepines, barbiturates, phenobarbital, gabapentinoids, hay các loại thuốc ngủ khác
Uống rượu
Mắc chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ
Mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), ung thư phổi, hoặc những vấn đề khác về phổi

- Thiểu năng tuyến giáp: nếu tuyến giáp hoạt động yếu, bạn sẽ thiếu hụt một số hormone. Nếu không được điều trị, nó có thể gây chậm một số quá trình của cơ thể, bao gồm hô hấp. Nó cũng gây yếu những cơ cần cho việc thở và gây suy giảm dung tích phổi.

- Chất độc: Một số chất độc có thể ảnh hưởng đến nhịp thở. Một ví dụ như Natri azua, là chất được dùng để là phồng túi khí của xe hơi. Chất này còn được có trong thuốc trừ sâu và thiết bị nổ. Khi hít một lượng lớn khí này, nó có thể làm chậm cả hệ thần kinh trung ương và hệ tim mạch.

- Chấn thương đầu: Chấn thương gần thân não và áp lực trong sọ cao có thể gây chứng tim đập chậm cũng như chứng thở chậm.

- Một số tình trạng có thể gây thở chậm bao gồm:

Dùng thuốc an thần hoặc thuốc mê
Rối loạn về phổi như khí phế thũng, viêm phế quản mạn tính, hen nặng, viêm phổi và phù phổi
Những vấn đề về thở khi ngủ, như là chứng ngưng thở khi ngủ
Những tình trạng gây ảnh hưởng đến thần kinh hoặc những cơ tham gia hít thở, như là hội chứng Guillain-Barre hay chứng xơ cứng teo cơ một bên

Trong một nghiên cứu trên chuột vào năm 2016, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng stress và lo lắng kéo dài có thể gây giảm nhịp thở, ít nhất là trong thời gian ngắn. Một điều đáng quan tâm là nhịp thở chậm có thể gửi tín hiệu cho thận gây tăng huyết áp. Về lâu dài nó có thể gây chứng tăng huyết áp.

Những triệu chứng khác liên quan đến chứng thở chậm

Những triệu chứng khác có thể phụ thuộc vào nguyên nhân. Ví dụ nhự là:

Thuốc giảm đau nhóm opioid còn gây vấn đề về giấc ngủ, táo bón, giảm tỉnh táo, và ngứa
Những triệu chứng khác của thiểu năng tuyến giáp có thể bao gồm thờ ơ, da khô, rụng tóc
Nhiễm độc Natri azua có thể gây nhiều triệu chứng bao gồm đau đầu, chóng mặt, phát ban, yếu, buồn nôn và nôn
Phơi nhiễm khí CO có thể gây đau đầu, chóng mặt, nhiễm độc tim mạch, suy hô hấp và hôn mê

Nhịp thở chậm, cũng như những triệu chứng khác như lú lẫn, xanh xao, bất tỉnh là những tình trạng đe dọa tính mạng cần được chăm sóc y tế khẩn cấp

Những lựa chọn điều trị

Nếu thấy nhịp thở chậm hơn bình thường, hãy đến gặp bác sĩ để đánh giá toàn diện. Cùng với những triệu chứng khác, việc thăm khám thức thể và hỏi bệnh sử sẽ giúp xác định xem có cần là thêm các xét nghiệm chuyên sâu hơn không.

Trong tình huống khẩn cấp, việc cung cấp oxy và những hỗ trợ khác có thể cần thiết. Điều trị những bệnh lý nền có thể giải quyết việc thở chậm, bao gồm:

Nghiện thuốc giảm đau nhóm opioid: cai nghiện, kiểm soát cơn đau
Quá liều thuốc giảm đau nhóm opioid: Khi được dùng kịp thời, Naloxone có thể chặn thụ thể opioid gây đảo ngược độc tính của việc quá liều
Thiểu năng tuyến giáp: Dùng thuốc tuyến giáp hàng ngày
Chất độc: hít oxy, trị độc, và điều chỉnh các dấu hiệu sinh tồn
Chấn thương đầu: điều chỉnh cẩn thận, chăm sóc hỗ trợ và phẫu thuật

Những biến chứng có thể gặp

Nếu nhịp thở quá thấp trong một thời gian dài có thể gây nên các tình trạng bệnh lý:

Hạ oxy huyết, hay nồng độ oxy trong máu thấp
Nhiễm acid hô hấp, một tình trạng trong đó máu bạn trở nên quá acid
Suy hô hấp toàn bộ

Triển vọng

Triển vọng điều trị của bạn tùy thuộc vào nguyên nhân gây thở chậm, việc điều trị và đáp ứng của bạn. Một số tình trạng gây nhịp thở chậm có thể cần được kiểm soát trong thời gian dài.

Nguồn: Viện y học ứng dụng Việt Nam

Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh

facebook.com/BVNTP