1. Bệnh đục thủy tinh thể nghề nghiệp là gì?

Đục thủy tinh thể nghề nghiệp là tình trạng thủy tinh thể mất dần tính trong suốt do tiếp xúc kéo dài với một số yếu tố có hại trong môi trường lao động như bức xạ ion hóa hoặc một số dạng bức xạ nhiệt, bức xạ quang học ở những nghề nghiệp đặc thù theo quy định chuyên môn.

Thủy tinh thể có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét. Khi thủy tinh thể bị đục, ánh sáng đi vào mắt bị cản trở, làm giảm thị lực và ảnh hưởng đến sinh hoạt cũng như khả năng lao động.

Bệnh thường tiến triển từ từ và khi tổn thương đã hình thành thì không thể phục hồi bằng thuốc. Điều trị chủ yếu là phẫu thuật thay thủy tinh thể khi có chỉ định.

Những ngành nghề có nguy cơ cao

• Thợ hàn điện, hàn hồ quang.

• Công nhân luyện kim, đúc kim loại.

• Công nhân sản xuất thủy tinh hoặc làm việc gần nguồn nhiệt bức xạ cao.

• Người làm việc trong môi trường có bức xạ ion hóa theo đặc thù nghề nghiệp nếu không được bảo vệ đầy đủ.

• Một số ngành nghề tiếp xúc với nguồn bức xạ đặc biệt theo đánh giá nguy cơ nghề nghiệp.

2. Triệu chứng lâm sàng: Những dấu hiệu cần lưu ý

Bệnh thường tiến triển chậm với các biểu hiện:

• Nhìn mờ tăng dần.

• Chói mắt hoặc lóa khi nhìn nguồn sáng mạnh.

• Giảm khả năng nhìn vào ban đêm.

• Màu sắc trở nên kém tươi hoặc ngả vàng.

• Thị lực giảm dần mặc dù đã thay đổi kính.

Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và lao động nếu không được điều trị.

3. Chẩn đoán đục thủy tinh thể nghề nghiệp được thực hiện như thế nào?

Việc chẩn đoán được thực hiện tại cơ sở khám bệnh nghề nghiệp hoặc cơ sở khám chữa bệnh có chuyên khoa Mắt theo quy định của Bộ Y tế.

Tiền sử nghề nghiệp và yếu tố tiếp xúc

Bác sĩ sẽ đánh giá:

• Nghề nghiệp.

• Thời gian làm việc.

• Loại tác nhân nghề nghiệp đã tiếp xúc.

• Điều kiện lao động.

• Việc sử dụng phương tiện bảo hộ mắt.

• Hồ sơ quản lý sức khỏe nghề nghiệp và các tài liệu liên quan (nếu có).

Khám chuyên khoa Mắt

Các thăm khám thường bao gồm:

• Đo thị lực sau chỉnh kính tối ưu khi cần.

• Khám sinh hiển vi bằng đèn khe.

• Đánh giá mức độ đục thủy tinh thể.

• Đo nhãn áp khi có chỉ định.

• Soi đáy mắt nếu môi trường trong suốt cho phép.

Các thăm dò hỗ trợ

Trong từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Siêu âm nhãn cầu khi không quan sát được đáy mắt.

• Đo công suất thủy tinh thể trước phẫu thuật nếu có chỉ định.

• Các thăm dò hình ảnh hoặc xét nghiệm khác nhằm đánh giá toàn diện tình trạng mắt và loại trừ các nguyên nhân gây giảm thị lực khác.

4. Giám định y khoa được thực hiện như thế nào?

Sau khi đã được chẩn đoán mắc bệnh đục thủy tinh thể nghề nghiệp và đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, người lao động có thể được giới thiệu đến Hội đồng Giám định y khoa để đánh giá mức suy giảm khả năng lao động nhằm giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội.

Nội dung giám định

Hội đồng Giám định y khoa không thực hiện chẩn đoán bệnh nghề nghiệp mà căn cứ trên:

• Hồ sơ khám bệnh nghề nghiệp.

• Hồ sơ bệnh án.

• Kết quả khám chuyên khoa Mắt.

• Kết quả các thăm dò chức năng và chẩn đoán hình ảnh.

• Mức độ ảnh hưởng của bệnh đến chức năng thị giác.

• Các quy định chuyên môn hiện hành của Bộ Y tế.

Đối với người bệnh đã được phẫu thuật thay thủy tinh thể, việc đánh giá được thực hiện trên cơ sở tình trạng chức năng thị giác sau điều trị và các di chứng hoặc biến chứng còn tồn tại (nếu có).

Đánh giá mức suy giảm khả năng lao động

Việc xác định mức suy giảm khả năng lao động được Hội đồng Giám định y khoa đánh giá tổng hợp dựa trên:

• Mức độ suy giảm thị lực sau chỉnh kính tối ưu.

• Tình trạng của cả hai mắt.

• Kết quả khám chuyên khoa.

• Các biến chứng ảnh hưởng đến chức năng thị giác.

• Hồ sơ chuyên môn và các quy định hiện hành về giám định y khoa.

Nếu bệnh tiến triển hoặc xuất hiện các biến chứng mới ảnh hưởng đến khả năng lao động, người lao động có thể được xem xét giám định lại theo quy định.

5. Lời khuyên từ bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Đục thủy tinh thể nghề nghiệp có thể được phòng ngừa hiệu quả nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tại nơi làm việc. Người sử dụng lao động cần trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ mắt phù hợp với từng loại hình công việc, kiểm soát nguồn bức xạ và thực hiện quan trắc môi trường lao động theo quy định.

Người lao động cần sử dụng đúng kính bảo hộ hoặc mặt nạ bảo hộ chuyên dụng, tuân thủ quy trình an toàn lao động và khám mắt định kỳ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ tăng dần, chói sáng hoặc giảm thị lực ảnh hưởng đến công việc, hãy đến Bệnh viện Nguyễn Tri Phương để được khám chuyên khoa Mắt, đánh giá nguyên nhân và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và lập hồ sơ bệnh án đầy đủ sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe thị giác cũng như là một trong những căn cứ quan trọng để giải quyết các quyền lợi về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật.