1. Bệnh nhiễm độc sulfua cacbon nghề nghiệp là gì?

Nhiễm độc sulfua cacbon (CS₂) nghề nghiệp là tình trạng tổn thương sức khỏe do tiếp xúc kéo dài với hơi hoặc dung dịch sulfua cacbon trong môi trường lao động. CS₂ có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp và qua da, sau đó phân bố đến nhiều cơ quan, đặc biệt là hệ thần kinh.

Tiếp xúc kéo dài với CS₂ có thể gây tổn thương thần kinh trung ương, thần kinh ngoại biên, tim mạch, mắt và một số cơ quan khác. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào nồng độ phơi nhiễm, thời gian tiếp xúc và các yếu tố nguy cơ của từng người lao động.

Những ngành nghề có nguy cơ cao

• Công nhân sản xuất sợi visco và màng cellophane.

• Người lao động trong một số ngành công nghiệp hóa chất có sử dụng sulfua cacbon.

• Công nhân sản xuất cao su hoặc một số quy trình công nghiệp có sử dụng dung môi chứa CS₂.

• Người làm việc trong phòng thí nghiệm hoặc dây chuyền sản xuất có sử dụng sulfua cacbon.

2. Triệu chứng lâm sàng: Những dấu hiệu cần lưu ý

Biểu hiện của nhiễm độc sulfua cacbon thường xuất hiện từ từ và có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan.

Tổn thương thần kinh ngoại biên

Đây là biểu hiện thường gặp nhất với các triệu chứng:

• Tê bì đầu ngón tay, đầu ngón chân.

• Cảm giác châm chích hoặc kiến bò.

• Yếu cơ.

• Khó cầm nắm hoặc đi lại.

• Trường hợp nặng có thể xuất hiện teo cơ.

Tổn thương thần kinh trung ương

Người bệnh có thể gặp:

• Đau đầu.

• Chóng mặt.

• Mất ngủ.

• Giảm trí nhớ.

• Giảm khả năng tập trung.

• Thay đổi tính tình hoặc rối loạn cảm xúc.

Các biểu hiện khác

Một số trường hợp có thể xuất hiện:

• Tăng huyết áp.

• Rối loạn lipid máu.

• Bệnh lý tim mạch.

• Rối loạn chức năng sinh sản ở cả nam và nữ.

3. Chẩn đoán nhiễm độc sulfua cacbon nghề nghiệp

Việc chẩn đoán được thực hiện tại cơ sở khám bệnh nghề nghiệp hoặc cơ sở khám chữa bệnh có đủ điều kiện theo quy định của Bộ Y tế.

Tiền sử nghề nghiệp

Bác sĩ sẽ khai thác:

• Thời gian tiếp xúc với CS₂.

• Công việc cụ thể.

• Điều kiện lao động.

• Hồ sơ quan trắc môi trường lao động.

• Việc sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân.

Xét nghiệm chỉ điểm phơi nhiễm

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định định lượng các chất chuyển hóa của CS₂ trong nước tiểu (ví dụ TTCA) nhằm hỗ trợ đánh giá tình trạng phơi nhiễm theo điều kiện xét nghiệm của cơ sở y tế.

Đánh giá tổn thương thần kinh

Tùy biểu hiện lâm sàng, người bệnh có thể được chỉ định:

• Đo điện cơ (EMG).

• Đo tốc độ dẫn truyền thần kinh.

Các thăm dò này giúp xác định mức độ tổn thương thần kinh ngoại biên và hỗ trợ chẩn đoán.

Đánh giá các cơ quan khác

Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định:

• Khám Tim mạch.

• Điện tâm đồ.

• Đánh giá mắt.

• Các xét nghiệm sinh hóa và cận lâm sàng khác nhằm phát hiện biến chứng hoặc loại trừ nguyên nhân khác.

4. Giám định y khoa được thực hiện như thế nào?

Sau khi được chẩn đoán mắc bệnh nghề nghiệp và đủ điều kiện theo quy định, người lao động có thể được giới thiệu đến Hội đồng Giám định y khoa để đánh giá mức suy giảm khả năng lao động.

Nội dung giám định

Hội đồng Giám định y khoa căn cứ trên:

• Hồ sơ khám bệnh nghề nghiệp.

• Hồ sơ bệnh án.

• Kết quả khám chuyên khoa.

• Kết quả điện cơ và các xét nghiệm liên quan.

• Mức độ ảnh hưởng đến khả năng lao động.

• Các quy định chuyên môn hiện hành.

Trong trường hợp cần thiết, người bệnh có thể được chỉ định khám thêm các chuyên khoa như Thần kinh, Tim mạch hoặc Mắt để đánh giá toàn diện.

Đánh giá mức suy giảm khả năng lao động

Việc xác định mức suy giảm khả năng lao động được thực hiện trên cơ sở:

• Mức độ tổn thương thần kinh.

• Mức độ hạn chế chức năng vận động.

• Các tổn thương tim mạch hoặc cơ quan khác (nếu có).

• Kết quả khám lâm sàng và cận lâm sàng.

• Quy định hiện hành của Bộ Y tế về giám định y khoa.

Nếu bệnh tiến triển hoặc xuất hiện biến chứng mới làm thay đổi khả năng lao động, người lao động có thể được xem xét giám định lại theo quy định.

5. Lời khuyên từ bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Phòng ngừa nhiễm độc sulfua cacbon cần kết hợp đồng bộ giữa kiểm soát môi trường lao động và bảo vệ cá nhân. Doanh nghiệp cần áp dụng quy trình sản xuất khép kín, hệ thống thông gió và hút khí cục bộ, đồng thời quan trắc môi trường lao động định kỳ.

Người lao động cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ phù hợp với nguy cơ phơi nhiễm, tuân thủ quy trình an toàn hóa chất và khám sức khỏe định kỳ theo quy định. Khi xuất hiện các triệu chứng như tê bì tay chân, yếu cơ, giảm cảm giác hoặc các rối loạn thần kinh kéo dài, cần đến cơ sở y tế để được khám và đánh giá sớm, giúp điều trị kịp thời và bảo đảm quyền lợi về bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật.