Quy trình đo áp lực nội sọ bằng máy

1. ĐẠI CƯƠNG

- Định nghĩa: là kỹ thuật đo áp lực nội sọ bằng máy thông qua một ống thông được đặt vào nhu mô não hay não thất kết nối với máy đo áp lực.

- Mục đích: đo trực tiếp áp lực bên trong hộp sọ. Là cơ sở để có chỉ định điều trị ngoại khoa khi tình trạng tăng áp lực nội sọ không còn đáp ứng với điều trị nội khoa. Qua ống thông đặt vào não thất đo áp lực nội sọ có thể dẫn lưu dịch não tủy làm giảm áp lực nội sọ.

2. CHỈ ĐỊNH

- Trường hợp chấn thương sọ não nặng có:

- Glasgow < 9 điểm.

+ Tổn thương não trên phim chụp cắt lớp vi tính (nhưng không có chỉ định phẫu thuật).

+ Hình ảnh bình thường trên phim chụp cắt lớp vi tính nhưng có dấu hiệu thần kinh khu trú như liệt vận động, giãn đồng tử.

+ Theo dõi sau mổ chấn thương sọ não.

- Đột quỵ chảy máu trong não, chảy máu não thất hay nhồi máu não diện rộng.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Những thương tổn, chấn thương sọ não có chỉ định phẫu thuật tuyệt đối.

4. THẬN TRỌNG

- Bệnh nhân có rối loạn đông máu, cần điều chỉnh các rối loạn đông máu trước khi tiến hành thủ thuật.

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện

- 02 bác sĩ.

- 02 điều dưỡng.

5.2. Thuốc và hóa chất

- Thuốc sát khuẩn: povidone iodine, cồn 70°…

- Dung dịch natri clorid 0,9%, ringerlactat…

5.3. Thiết bị y tế

- Bông, gạc, bơm tiêm, dao phẫu thuật…

- Máy theo dõi.

- Máy đo áp lực nội sọ.

- Bộ khoan sọ bằng tay.

- Bộ dụng cụ: Cảm biến đo áp lực nội sọ bao gồm 3 loại:

+ Cảm biến vào trong não thất: chính xác, có dẫn lưu dịch não tủy để điều trị tăng áp lực nội sọ. Nguy cơ nhiễm khuẩn cao.

+ Cảm biến vào trong nhu mô não: Thông dụng, dễ làm.

+ Cảm biến ở ngoài hoặc dưới màng cứng: Không chính xác bằng 2 loại

5.4. Người bệnh

- Được chẩn đoán bệnh, đủ điều kiện về chỉ định và chống chỉ định của thủ thuật. chuẩn bị tư thế người bệnh, vệ sinh và sát trùng vị trí định đặt ống thông (vị trí đặt ống thông nên ở bán cầu não không ưu thế).

- Người bệnh được lắp máy theo dõi theo dõi huyết áp, mạch, nhiệt độ và SpO2 trong quá trình tiến hành thủ thuật.

5.5. Hồ sơ bệnh án

- Theo quy định của Bộ Y tế

- Cần ghi rõ tên tuổi địa chỉ, giới tính, chẩn đoán lâm sàng, tiền sử (bệnh, dùng thuốc), đặc điểm cơn, ngày giờ ghi điện não đồ video.

5.6. Thời gian thực hiện kỹ thuật: khoảng 2 giờ

5.7. Địa điểm thực hiện kỹ thuật: phòng thực hiện kỹ thuật

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh

- Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: họ tên người bệnh đối chiếu với vòng định danh người bệnh và hồ sơ bệnh án, đúng chẩn đoán, yêu cầu thủ thuật.

- Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật.

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

6.1. Chuẩn bị tư thế: Bệnh nhân nằm ngửa, đầu thẳng, cao hơn chân khoảng 15-30°.

6.2. Tiến hành đặt ống thông đo áp lực nội sọ

Bước 1: Khởi động máy đo áp lực nội sọ

Bước 2: Rạch da khoảng 1cm, cầm máu

Bước 3: Khoan sọ 1 lỗ bằng hệ thống khoan của bộ camino ở vị trí cần đặt ống thông.

Bước 4: Lắp hệ thống cố định ống thông, đặt ống thông vào nhu mô não hay não thất sau khi đã chỉnh về vị trí 0.

6.3. Kết thúc quy trình

- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện kỹ thuật.

- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ.

- Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

7.1. Theo dõi

Ngoài theo dõi liên tục áp lực nội sọ trên máy theo dõi thì phải theo dõi những tai biến có thể gặp như chảy máu, nhiễm trùng, dò dịch não tủy…

7.2. Xử trí tai biến

- Chảy máu: Chụp cắt lớp sọ não kiểm tra, mổ lấy máu tụ, cầm máu, truyền máu khi có chỉ định…

- Nhiễm trùng: Kháng sinh theo phác đồ, tốt nhất dựa vào kháng sinh đồ

- Dò dịch não tủy: Thuốc lợi tiểu, khâu chỗ dò hoặc mổ vá dò.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bradley MD. Global brain monitoring techniques. Neurology in clinical practice. 5th ed.

2. Brain Trauma Foundation (2007). Indications for Intracranial Pressure Monitoring. JOURNAL OF NEUROTRAUMA Volume 24, Supplement 1.

3. Latronico, N, R. Marino. Bedside burr hole for intracranial pressure monitoring performed by anaesthetist-intensive care physicians. Extending the practice to the entire ICU team.

4. Martin Smith MBBS. Monitoring intracranial pressure in traumatic brain injury. International Anesthesia Research Society. 2008. Vol 106. No 1; 240 - 248.

5. N. Ross, MD, C.A. Eynon (2005). Intracranial pressure monitoring. Current Anaesthesia & Critical Care 16, 255-261.