Tại sao thực phẩm gây tiêu chảy?

Các loại thực phẩm khác nhau có thể gây tình trạng tiêu chảy khác nhau tùy thuộc vào từng cá thể riêng biệt. Dẫu vậy, vẫn có những thực phẩm gây tình trạng này phổ biến hơn so với tổng thể, và chúng thường đến từ nhóm sữa, nhóm thực phẩm cay hay một số nhóm rau củ nhất định.

Tại sao thực phẩm gây tiêu chảy?

Các nhóm thực phẩm gây tiêu chảy phụ thuộc vào từng cá thể khác nhau. Nếu bạn đang gặp phải tình trạng không dung nạp một loại thực phẩm nhất định nào đó, việc sử dụng loại thực phẩm đó với số lượng lớn hơn khả năng dung nạp có thể khiến cơ thể tự đào thải và gây tiêu chảy. Ví dụ điển hình là tình trạng không dung nạp gluten – một trong những tình trạng phổ biến nhất.

Việc không dung nạp thực phẩm kéo dài có thể gây tình trạng tiêu chảy mạn tính. Dị ứng thực phẩm cũng có thể gây tiêu chảy, kèm theo nổi mề đay mẩn ngứa, ngạt mũi hay phù - nghẹn cổ họng. Xét theo khía cạnh này, những thực phẩm cho dù không phải là không dung nạp nhưng vẫn có thể gây tiêu chảy nếu bạn sử dụng quá nhiều.

1. Nhóm thực phẩm cay

Nhóm thực phẩm cay là nhóm nguyên nhân hàng đầu trong danh sách các thực phẩm gây tình trạng tiêu chảy. Điều này đặc biệt xảy ra với các loại gia vị mạnh mà bạn không sử dụng quen.

Ớt hay hỗn hợp cà-ri là những nguyên nhân phổ biến nhất. Theo nghiên cứu, hợp chất capsaicin trong ớt mang lại rất nhiều giá trị cho sức khỏe như điều trị đau khớp – viêm khớp. Tuy nhiên, bản thân nó cũng là thực phẩm kích ứng mạnh và nó có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày đường tiêu hóa.

Khi bạn sử dụng quá nhiều, nhóm thực phẩm cay có thể gây ra các triệu chứng như:

• Buồn nôn, nôn
• Đau bụng
• Tiêu chảy bỏng rát

Cách phòng tránh tốt nhất tình trạng này là tránh khỏi các thực phẩm cay, đặc biệt là các gia vị mạnh mà bạn không quen sử dụng.

2. Nhóm thực phẩm sử dụng đường nhân tạo

Các chất thay thế đường trong thực phẩm bao gồm chất làm ngọt nhân tạo (aspatame, saccharin, sucralose) hay nhóm đường rượu (mannitol, sorbitol hay xylitol) cũng có thể là nguyên nhân gây tiêu chảy vì có khả năng gây rối loạn hệ tiêu hóa của cơ thể. Đặc biệt, thực phẩm nhóm đường rượu còn có tác dụng nhuận tràng, gây tiêu chảy, đầy hơi.

Cách phòng tránh tốt nhất tình trạng này vẫn là tránh khỏi hoàn toàn các thực phẩm có sử dụng đường thay thế. Một số thực phẩm đường thay thế phổ biến có thể kể đến bao gồm:

• Kẹo cao su
• Kẹo, bánh không đường
• Nước có ga ăn kiêng hay các đồ uống ăn kiêng khác
• Ngũ cốc giảm đường
• Các loại gia vị giảm đường, ví dụ như kem cà phê hay sốt cà chua
• Kem đánh răng hoặc nước súc miệng

3. Sữa và các sản phẩm từ sữa

Nếu bạn là người gặp phải tình trạng tiêu chảy sau khi uống sữa hay sử dụng các thực phẩm từ sữa, rất có thể bạn đang gặp phải tình trạng không dung nạp lactose.

Rất nhiều người không hề biết bản thân đang gặp phải tình trạng này. Không dung nạp lactose dường như di truyền trong gia đình và có thể tiến triển muộn trong đời. Theo khoa học, không dung nạp lactose là tình trạng cơ thể không có đủ enzyme để phân giải đường lactose trong sữa. Khi không phân giải hết lượng đường, cơ thể sẽ tự đào thải và gây tình trạng tiêu chảy.

4. Cà phê

Caffeine trong cà phê là chất kích thích, giúp cơ thể tỉnh táo và kèm theo đó cũng gây kích thích hệ tiêu hóa của cơ thể. Rất nhiều người gặp tình trạng tiêu chảy tạm thời sau khi uống một tách cà phê.

Theo nghiên cứu, sử dụng từ 2 đến 3 tách cà phê hay tách trà mỗi ngày có thể dẫn đến tiêu chảy. Nhiều người thích sử dụng thêm đường, sữa hoặc kem cùng với cà phê và khi sử dụng hỗn hợp như vậy, tác dụng nhuận tràng của cà phê sẽ càng mạnh hơn.

Tuy vậy, nếu bạn sử dụng các sản phẩm kèm cà phê như sữa yến mạch hay kem dừa, tác dụng nhuận tràng của cà phê có thể lại giảm đi.

5. Thực phẩm có chứa caffeine

Tương tự như cà phê, một số thực phẩm có chứa caffeine cũng có thể là nguyên nhân gây tiêu chảy hay phân lỏng. Caffeine tự nhiên có mặt trong một số loại thực phẩm như sô-cô-la, cola, trà đen, trà xanh, nước tăng lực, ca-cao nóng hay thậm chí là các sản phẩm có hương sô-cô-la.

6.  Đường fructose

Đường fructose là đường tự nhiên có mặt nhiều trong các loại trái cây. Khi bạn ăn nhiều trái cây, fructose hoàn toàn có thể có tác dụng nhuận tràng.

Ngoài ra, đường fructose cũng có mặt trong một số loại thực phẩm khác như kẹo ngọt, nước ngọt hay chất bảo quản.

7. Tỏi và hành tây

Cả tỏi và hành tây đều có thể gây tiêu chảy, khi chúng bị phân giải bởi acid dạ dày và giải phóng ra khí ga và làm kích thích niêm mạc ruột.

Cả tỏi và hành tây đều thuộc nhóm chất xơ fructan – một loại carbohydrate mà cơ thể khó tiêu hóa. Chúng cũng chứa chất xơ không hòa tan, có tác dụng giúp việc di chuyển thức ăn trong hệ tiêu hóa nhanh hơn. Nếu bạn gặp phải tình trạng đầy hơi khi sử dụng tỏi hay hành tây, bạn nên hạn chế hoặc đổi sang cần tây hay thì là. Chúng có thể mang lại hương vị khá tương tự nhưng không gây kích ứng đường tiêu hóa của bạn.

8. Súp lơ xanh và súp lơ trắng

Súp lơ xanh và súp lơ trắng, gọi chung là súp lơ, thuộc nhóm rau cải. Chúng chứa rất nhiều chất dinh dưỡng và đặc biệt là giàu chất xơ.

Đây là những loại rau củ đặc biệt tốt cho sức khỏe. Nếu bạn là người có thói quen ăn ít chất xơ, việc ăn một lượng lớn chất xơ ngay lập tức có thể dẫn đến tình trạng táo bón, đầy hơi hay tiêu chảy. Do vậy, bạn nên tăng từ từ lượng chất xơ hàng ngày.

Nhìn chung, chất xơ rất tốt cho sức khỏe và súp lơ là một trong những ứng viên hàng đầu. Chất xơ không những giúp bạn có hệ tiêu hóa khỏe mạnh, hoạt động trơn tru mà còn rất tốt cho hệ tim mạch.

9. Đồ ăn nhanh

Các thực phẩm giàu chất béo, nhiều dầu mỡ như chiên, xào, rán có chứa chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa. Những loại thực phẩm này có thể gây tiêu chảy, hoặc khiến tình trạng tiêu chảy của cơ thể trở nên tồi tệ hơn. Lý do là cơ thể gặp khó khăn trong việc phá vỡ cấu trúc lượng chất béo này. Bên cạnh đó, thực phẩm ăn nhanh đôi khi có ít giá trị dinh dưỡng, và chúng có xu hướng được đào thải ra ngoài nhanh hơn.

Một số thực phẩm ăn nhanh có thể được kể đến như khoai tây chiên, gà rán, burger hay thịt lợn xông khói.

10. Đồ uống có cồn

Uống đồ uống có cồn trong ngày hôm trước có thể gây tiêu chảy vào ngày hôm sau. Điều này đặc biệt đúng nếu bạn uống bia hay rượu vang. Các tốt nhất để hạn chế tình trạng này là giảm lượng rượu bạn đang sử dụng để tránh gặp phải tình trạng tiêu chảy.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Nếu bạn thường xuyên gặp phải tình trạng tiêu chảy, hay mắc tiêu chảy mạn tính, bạn cần sự giúp đỡ từ các chuyên gia y tế. Các bác sĩ có thể giúp bạn tìm ra sự liên quan của thực phẩm với tình trạng này, do không dung nạp hay các vấn đề rối loạn của hệ tiêu hóa.

Tiêu chảy thường xuyên có thể là dấu hiệu của hội chứng ruột kích thích hoặc các vấn đề đường tiêu hóa mà hoàn toàn có thể điều trị được. Nếu bạn không xác định được thực phẩm nào gây ra tiêu chảy hay các triệu chứng của hệ tiêu hóa, một thực đơn ăn chay cũng có thể giúp bạn.

Tổng kết

Có rất nhiều loại thực phẩm có thể gây tiêu chảy. Có thể là do không dung nạp thực phẩm, hoặc do bạn gặp phải kích ứng với một số thực phẩm nhất định.

Những thực phẩm thường gây tiêu chảy có thể kể đến như đồ ăn cay, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, hoặc một số loại đường thay thế cho đường glucose. Nếu bạn đang gặp nghi ngờ, bạn có thể loại bỏ thực phẩm đó khỏi danh sách của bản thân. Tuy nhiên nếu tình trạng này nặng nề hơn, hãy tìm đến bác sĩ để được hỗ trợ.

Nguồn: Viện y học ứng dụng Việt Nam - Theo Healthline

Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh

  facebook.com/BVNTP

  youtube.com/bvntp