Quy trình cắt u phần mềm vùng cổ trên 5 cm

1. ĐẠI CƯƠNG

- U phần mềm vùng cổ có thể là u lành tính (u mỡ, u nang bã, u sợi thần kinh…) hoặc ác tính (sarcoma phần mềm, di căn). Khi u có kích thước >5 cm, việc cắt bỏ trở nên phức tạp hơn do nguy cơ tổn thương các cấu trúc quan trọng như động mạch cảnh, tĩnh mạch cảnh trong, thần kinh sọ và khí quản.

- Mục tiêu phẫu thuật là loại bỏ khối u triệt để, giảm nguy cơ tái phát, bảo tồn tối đa chức năng và thẩm mỹ vùng cổ.

 

2. CHỈ ĐỊNH:

- U phần mềm lành tính nhưng kích thước lớn (>5 cm) gây chèn ép, đau, hoặc biến dạng vùng cổ.

- U phát triển nhanh bất thường, nghi ngờ ác tính.

- U gây biến chứng: viêm, nhiễm trùng, xuất huyết, loét, hoại tử.

- U ảnh hưởng đến chức năng hô hấp, nuốt, hoặc vận động cổ.

- Cần xác định bản chất u bằng mô bệnh học khi các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chưa đủ kết luận.

 

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Bệnh nhân có rối loạn đông máu chưa được kiểm soát.

- U xâm lấn sâu vào mạch máu lớn, thần kinh quan trọng, không thể cắt bỏ an toàn.

- Nhiễm trùng cấp tính tại vùng cổ chưa được điều trị.

- Bệnh lý nội khoa nặng (suy tim, suy gan, suy thận) không đảm bảo an toàn khi gây mê và phẫu thuật.

 

4. THẬN TRỌNG

- Đánh giá hình ảnh trước mổ:

Siêu âm Doppler nếu nghi ngờ u mạch máu.

Chụp CT/MRI đánh giá mức độ xâm lấn, liên quan với các cấu trúc quan trọng.

- Cân nhắc phương án tái tạo: Nếu u quá lớn, có thể cần ghép da hoặc tạo hình để tránh biến dạng cổ.

- Kiểm soát chảy máu: Nếu u giàu mạch máu, có thể cần can thiệp nút mạch nuôi u trước phẫu thuật.

- Bảo tồn chức năng: Cần tránh tổn thương thần kinh sọ (dây VII, IX, X, XI, XII).

 

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện

- Bác sĩ: 04

- Điều dưỡng: 02

5.2. Thuốc

- Thuốc tê tại chỗ (lidocain adrenalin 1/200000).

- Kháng sinh dự phòng

- Thuốc giảm đau

- Dịch truyền, dung dịch nước muối sinh lý 0.9%

5.3. Thiết bị y tế:

- Băng dán ép crepe.

- Dẫn lưu phẫu thuật và bộ khâu da.

- Băng dính cố định mũi, băng dính cá nhân, băng dính trong

- Bộ dây truyền dịch, dây hút dịch, dây nối bơm tiêm điện, dây dẫn lưu silicon Bơm tiêm: 1ml, 5ml, 10 ml, 20 ml, 50 ml

- Kim luồn tĩnh mạch, kim tiêm dùng 1 lần

- Khóa ba ngã

- Lưỡi dao mổ vô trùng các cỡ

- Chỉ phẫu thuật

- Gạc phẫu thuật

- Găng tay khám, găng tay phẫu thuật

- Khẩu trang phẫu thuật, mũ phẫu thuật

- Vật liệu cầm máu

- Tấm trải nilon

- Bộ dụng cụ phẫu thuật tạo hình

- Bộ dụng cụ phẫu thuật cơ bản

- Máy sưởi ấm

5.4. Người bệnh

- Làm đủ bộ xét nghiệm thường quy

- Làm các cận lâm sàng thăm dò chức năng cần thiết để chẩn đoán và điều trị trước và sau phẫu thuật.

- Giải thích người bệnh và người nhà trước phẫu thuật, ký hồ sơ bệnh án.

5.5. Hồ sơ bệnh án

- Bệnh án ngoại khoa hoàn chỉnh.

- Người nhà ký cam kết phẫu thuật, xác nhận đã được tư vấn và chấp nhận nguy cơ.

- Bệnh án ngoại khoa đầy đủ thông tin tiền sử, bệnh sử, kết quả khám bệnh.

5.6. Dự kiến thời gian phẫu thuật: 2 giờ.

5.7. Địa điểm thực hiện kỹ thuật: Phòng phẫu thuật.

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh

a. Kiểm tra người bệnh: đúng tên tuổi, đúng chẩn đoán, đúng vị trí can thiệp.

b. Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật.

c. Đặt tư thế phù hợp trước khi tiến hành kỹ thuật.

 

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

Vô cảm: Thường gây mê toàn thân.

6.1. Bước 1:

- Sát khuẩn trải toan vô khuẩn

- Gây tê tại chỗ bằng Lidocain pha Adrenalin để giảm đau và hạn chế chảy máu.

6.2. Bước 2:

- Rạch da theo đường phù hợp để dễ dàng tiếp cận khối u và hạn chế sẹo xấu.

6.3. Bước 3:

- Bóc tách u cẩn thận, tránh tổn thương mạch máu lớn (động mạch cảnh, tĩnh mạch cảnh trong) và bảo tồn thần kinh quan trọng, đặc biệt là dây thân kinh sọ.

- Tái tạo vùng cổ: nếu mất nhiều mô, có thể ghép da hoặc chuyển vạt.

- Cầm máu kỹ. Đặt dẫn lưu nếu cần.

6.4: Bước 4:

- Khâu phục hồi vết mổ.

- Băng ép vết mổ nếu cần.

6.5. Kết thúc quy trình:

- Đánh giá tri giác và dấu hiệu sinh tồn sau mổ.

- Ghi chép hồ sơ đầy đủ, bàn giao người bệnh cho hồi sức và theo dõi..

 

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

7.1. Tai biến trong khi thực hiện kỹ thuật

- Tai biến của gây tê/mê. Xử trí: hồi sức và theo dõi tại phòng hồi sức.

- Tổn thương mạch máu lớn: Nếu xảy ra trong mổ cần xử trí khâu phục hồi hoặc thắt mạch.

7.2. Tai biến sau khi thực hiện kỹ thuật

- Chảy máu sau mổ. Xử trí: băng ép, mở vết thương để cầm máu lại nếu cần.

- Nhiễm trùng. Xử trí: thay băng, điều trị kháng sinh.

- Chậm liền vết mổ: Chăm sóc tại chỗ liền thương thứ phát hoặc phẫu thuật lại nếu cần.

- Tổn thương thần kinh sọ (khàn giọng, nuốt khó, yếu cơ cổ): theo dõi, tập phục hồi chức năng, có thể phục hồi sau vài tháng hoặc cần can thiệp.

7.3. Biến chứng muộn

- Sẹo xấu, sẹo co kéo: có thể điều trị bằng laser, phẫu thuật chỉnh sửa nếu cần.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Schwartz’s Principles of Surgery, 11th Edition.

2. Sabiston Textbook of Surgery, 21st Edition.

3. Hiệp hội Phẫu thuật Đầu Cổ Hoa Kỳ (AHNS) – Guidelines on Soft Tissue Tumors.

4. Nguyễn Văn Thắng. Phẫu thuật u phần mềm vùng cổ: Kinh nghiệm điều trị tại Bệnh viện Việt Đức. Tạp chí Y học Việt Nam, 2021

return to top