Quy trình phẫu thuật che phủ khuyết da đầu mang tóc bằng vạt lân cận

1. ĐẠI CƯƠNG

- Là phẫu thuật sử dụng các vạt lân cận để che phủ khuyết vùng da đầu mang tóc. Phẫu thuật này nhằm che phủ các vết thương da đầu rộng bằng cách sử dụng các vạt lân cận. Vạt lân cận là các vạt cuống liền từ đơn vị giải phẫu bên cạnh, được chuyển từ vùng da lành đến vùng da khuyết.

- Nguyên lý của phẫu thuật này là sử dụng vạt lân cận để bù đắp vùng da khuyết, giúp tái tạo hình dáng tự nhiên và che phủ các khuyết hổng phần mềm trên da đầu.

- Mục đích chính của phẫu thuật là liền thương, cải thiện ngoại hình và tự tin cho bệnh nhân bằng cách che phủ các vết thương da đầu. Phẫu thuật này thường được thực hiện sau các tai nạn, chấn thương, hoặc sau phẫu thuật cắt u da đầu.

2. CHỈ ĐỊNH

- Các tổn thương khuyết da và phần mềm ở vùng da đầu mang tóc.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Bệnh lý toàn thân phối hợp nặng

- Vết thương nhiễm trùng, đang tiếp tục hoại tử

- Tình trạng toàn thân, tại chỗ không cho phép

- Khuyết hổng da phần mềm quá rộng không thể đóng tổn khuyết bằng vạt da lân cận

4. THẬN TRỌNG

- Người bệnh có bệnh lý toàn thân mạn tính chưa được kiểm soát ổn định

- Người bệnh có tiền sử dị ứng thuốc

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

- Bác sĩ: 02

- Điều dưỡng: 02

5.2 Thuốc:

- Thuốc co mạch

- Nước cất

5.3. Thiết bị y tế:

- Băng dính cố định mũi, băng dính cá nhân, băng dính trong

- Bộ dây truyền dịch, dây hút dịch, dây nối bơm tiêm điện, dây dẫn lưu silicon

- Bơm tiêm: 1ml, 5ml, 10 ml, 20 ml, 50 ml

- Kim luồn tĩnh mạch, kim tiêm dùng 1 lần

- Khóa ba ngã

- Lưỡi dao mổ vô trùng các cỡ

- Chỉ phẫu thuật

- Gạc phẫu thuật

- Găng tay khám, găng tay phẫu thuật

- Khẩu trang phẫu thuật, mũ phẫu thuật

- Vật liệu cầm máu

- Tấm trải nilon

- Bộ dụng cụ phẫu thuật tạo hình

- Bộ dụng cụ phẫu thuật cơ bản

- Máy sưởi ấm

- Monitor theo dõi người bệnh

- Dao mổ điện

5.4. Người bệnh:

- Người bệnh và gia đình được giải thích rõ trước mổ về tình trạng bệnh và tình trạng chung, khả năng điều trị phẫu thuật và các bước tiến hành dự kiến, các tai biến, biến chứng, di chứng có thể gặp do bệnh, do gây mê, gây tê, thuốc điều trị hoặc do cơ địa người bệnh.

- Nâng cao thể trạng, cân bằng các rối loạn do hậu quả của bệnh hoặc các bệnh kèm theo, cơ địa…

- Chuẩn bị trước phẫu thuật: vệ sinh vùng mổ và các chuẩn bị phẫu thuật theo quy định khác.

- Giải thích người bệnh và người nhà trước phẫu thuật để ký hồ sơ bệnh án.

5.5. Hồ sơ bệnh án:

- Bệnh án ngoại khoa

- Người bệnh và người nhà ký hồ sơ bệnh án

5.6. Thời gian phẫu thuật: 03 giờ

5.7. Địa điểm thực hiện kĩ thuật: Phòng phẫu thuật bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh, tuyến huyện hoặc tại phòng thủ thuật của khoa phòng

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh:

a. Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng vị trí cần thực hiện kỹ thuật...

b. Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật, thủ thuật

c. Đặt tư thế bệnh nhân Tùy theo vị trí tổn thương người bệnh nằm ngửa hoặc nghiêng hoặc sấp, bộc lộ da đầu tổn thương

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KĨ THUẬT

Vô cảm: Gây mê toàn thân hoặc gây tê vùng nếu vết thương đơn giản

6.1. Bước 1:

- Sát khuẩn

- Trải toan

- Bộc lộ phần đầu mặt

- Cắt lọc mép, làm sạch kỹ vết thương

- Đánh giá, đo đạc tổn thương

6.2. Bước 2:

- Thiết kế các vạt da lân cận mang tóc

- Rạch da, bóc tách tạo vạt da theo thiết kế

- Cầm máu kĩ

6.3. Bước 3:

- Chuyển các vạt lân cận và khâu tạo hình

- Khâu tạo hình: chỉ vicryl 3/0 -4/0 và nylon 3/0 – 4/0 hoặc ghim da

6.4. Bước 4:

- Bôi mỡ kháng sinh.

- Đặt gạc ẩm.

- Băng ép nhẹ.

6.5. Kết thúc quy trình:

- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện kỹ thuật

- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ

- Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

7.1. Theo dõi:

- Toàn trạng: các dấu hiệu sinh tồn sau mổ (mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở)

- Tình trạng tri giác, vết mổ, dẫn lưu

- Tình trạng cấp máu của vạt da

7.2. Tai biến trong khi thực hiện kĩ thuật:

- Tai biến của gây tê: dị ứng, phản ứng thuốc, sốc phản vệ. Xử trí: chống sốc, chống dị ứng

- Chảy máu: máu chảy qua vết thương. Xử trí: cầm máu, thuốc co mạch

7.3. Tai biến sau khi thực hiện kĩ thuật:

- Máu tụ. Xử trí: băng chun sau mổ, chọc hút dịch nếu có.

- Nhiễm trùng. Xử trí: thay băng, điều trị kháng sinh, mở tháo mủ nếu cần.

- Hoại tử vạt: Theo dõi chăm sóc vết thương xủ lý theo thương tổn ở thì 2

7.4. Biến chứng muộn:

Sẹo mất tóc, rụng tóc. Xử trí cấy tóc, phẫu thuật giãn da đầu

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Neligan PC. Plastic Surgery: 6 Volume Set - E-Book. Elsevier Health Sciences; 2023.

- Haggerty CJ, Laughlin RM, eds. Atlas of Operative Oral and Maxillofacial Surgery. 2 edition. Wiley-Blackwell; 2022.

- Singh AK, Sharma NK, eds. Maxillofacial Trauma: A Clinical Guide. 1st ed. 2021 edition. Springer; 2021.

- Quyết định số 3448/QĐ-BYT ngày 7/6/2018 về việc Ban hành tài liệu hướng dẫn quy trình kỹ thuật phẫu thuật vi phẫu của Bộ trưởng Bộ Y tế.