Một số thắc mắc về bệnh thiếu máu

Làm thế nào để biết được tình trạng mệt mỏi của tôi là do thiếu máu?

Khám sức khoẻ sẽ giúp xác định mức độ mệt mỏi mà bạn đang trải qua, cùng với các triệu chứng khác như suy nhược hoặc khó tập trung. Các bác sĩ sau đó sẽ kiểm tra mức độ hemoglobin trong máu, hemoglobin là chất giúp các tế bào hồng cầu mang oxy đến các mô của cơ thể. Mệt mỏi liên tục và mức hemoglobin thấp hơn bình thường có nghĩa là bạn đang bị thiếu máu.

Đôi khi, cũng cần kiểm tra mức hematocrit của bạn. Đây là chỉ số cho thấy số lượng hồng cầu có trong máu của bạn. Hematocrit thấp là một dấu hiệu cho thấy bạn bị thiếu máu.

Tôi có thể bị thiếu máu do dinh dưỡng không hợp lý?

Chế độ ăn ít sắt, vitamin B12 hoặc folate có thể dẫn đến thiếu máu. Nhưng các chất dinh dưỡng này có rất nhiều trong hầu hết các loại thực phẩm. Các nguồn cung cấp sắt tốt gồm có thịt đỏ, gan, thịt gia cầm, cá, trứng, rau bina và đậu Hà Lan. Các  loại sản phẩm động vật tương tự cũng chứa B12, và hầu hết các loại ngũ cốc ăn sáng hiện nay được bổ sung thêm vitamin B12. Folate là một dạng vitamin B có trong bánh mì, mì ống và rau xanh.

Tôi có nguy cơ thiếu máu nếu bệnh di truyền trong gia đình tôi không?

Một số trường hợp thiếu máu có thể được di truyền cho trẻ sơ sinh, cụ thể là thalassemia và thiếu máu hồng cầu hình liềm. Đây là những rối loạn di truyền có thể khiến cơ thể tạo ra ít tế bào hồng cầu khỏe mạnh hơn và ít hemoglobin hơn.

Bệnh gì gây thiếu máu?

Một số bệnh mạn tính có thể gây ra thiếu máu, bao gồm viêm khớp dạng thấp và các chứng viêm khác làm cản trở khả năng hấp thu sắt của cơ thể. Hầu như tất cả mọi người bị rối loạn chức năng thận kéo dài đều bị thiếu máu bởi vì thận không thể sản xuất đủ erythropoietin, một chất kiểm soát sự sản sinh hồng cầu. Thiếu máu cũng phổ biến ở bệnh nhân ung thư, cả do bệnh và do các phương pháp điều trị như hóa trị. Người bị bệnh tim hoặc AIDS cũng thường bị thiếu máu.

Thiếu máu nguy hiểm như thế nào?

Thiếu máu không trực tiếp đe dọa tính mạng trừ khi nó liên quan đến chảy máu nghiêm trọng. Nhưng theo thời gian, thiếu máu có thể làm tim quá sức để bù đắp cho sự thiếu hụt năng lượng. Bệnh nhân thiếu máu thường có cuộc sống ngắn hơn những người bị các chứng bệnh mãn tính nhưng không bị mệt mỏi.

Thiếu máu sẽ biến mất theo thời gian?

Có, miễn là các nguyên nhân tiềm ẩn gây thiếu máu được điều trị. Bệnh nhân ung thư bị thiếu máu có thể trở lại bình thường sau khi bệnh của họ đã được thuyên giảm và ngừng điều trị. Thiếu máu do dinh dưỡng thường dễ điều chỉnh, hầu hết mọi người nhanh chóng trở lại bình thường sau khi họ bắt đầu ăn một chế độ ăn uống hợp lý.

Tôi nên điều trị thiếu máu bằng cách nào?

Thực phẩm chức năng bổ sung sắt có thể được sử dụng nếu bạn bị thiếu sắt, hoặc là do chế độ ăn uống kém hoặc chảy máu mãn tính. Phương pháp điều trị chủ yếu cho nhiều dạng thiếu máu là sử dụng thuốc để kích thích erythropoietin. Một lựa chọn khác là truyền máu, bao gồm truyền các tế bào hồng cầu mang oxy đến cơ thể thiếu máu. Cả hai phương pháp điều trị đều có thể cải thiện triệu chứng của tình trạng mệt mỏi, nhưng chúng không phải là phương pháp chữa bệnh thiếu máu.

Thuốc điều trị thiếu máu có an toàn không nếu tôi bị ung thư?

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ đã ban hành các cảnh báo thận trọng đối với thuốc điều trị thiếu máu, sau khi một số nghiên cứu cho thấy sử dụng thuốc điều trị thiếu máu liều cao hơn bình thường sẽ làm tăng tốc độ tăng trưởng của khối u và rút ngắn thời gian sống của bệnh nhân ung thư. Những người bị ung thư vú hoặc ung thư ở đầu cổ có nguy cơ cao nhất và nên cân nhắc ngưng dùng thuốc điều trị thiếu máu.

Với các loại khối u khác, chỉ những bệnh nhân điều trị hóa trị mới nên dùng thuốc điều trị thiếu máu, vì những người sử dụng thuốc điều trị thiếu máu khi họ không điều trị ung thư  có tỷ lệ tử vong cao hơn. FDA. khuyến cáo rằng bệnh nhân ung thư nên trao đổi với bác sĩ về những nguy cơ và lợi ích của các lựa chọn khác như truyền hồng cầu.

Thuốc điều trị thiếu máu có an toàn không nếu tôi bị bệnh thận?

Nhiều chuyên gia cho rằng những lợi ích vẫn lớn hơn nguy cơ đối với những người có vấn đề về thận, miễn là thuốc được sử dụng với liều vừa phải. Các nghiên cứu đã báo cáo một số lượng tử vong cao hơn, các cơn đau tim không gây tử vong cao hơn, đột quỵ và cục máu đông nếu sử dụng thuốc điều trị thiếu máu liều cao. Nguy cơ chỉ xuất hiện sau khi hemoglobin đạt đến mức gần bình thường. Gần như tất cả mọi người mắc bệnh thận đều bị thiếu máu, và thậm chí những cải thiện nhỏ nhất cũng có thể giúp khôi phục lại cuộc sống của người bệnh.

Việc truyền máu có an toàn hay không, và khi nào nên truyền máu?

Việc truyền máu thường được sử dụng để thay thế máu bị mất do thương tích nghiêm trọng và trong quá trình phẫu thuật. Đây cũng là cách điều trị thông thường đối với các loại thiếu máu nghiêm trọng, như bệnh hồng cầu hình liềm. Tuy nhiên, các bác sĩ thường coi truyền máu là phương pháp cuối cùng để điều trị các trường hợp thiếu máu ít nghiêm trọng, vì luôn có cơ hội lây lan bệnh truyền nhiễm và bệnh nhân đôi khi được truyền sai nhóm máu. Các phương pháp sàng lọc tốt hơn đã làm giảm đáng kể các nguy cơ này, nhưng thiếu máu mạn tính có thể cần phải truyền máu nhiều lần và truyền máu càng nhiều, nguy cơ có biến chứng xảy ra sẽ càng lớn.

Thay đổi lối sống có thể điều trị bệnh thiếu máu?

Thiếu máu do dinh dưỡng có thể được giải quyết bằng cách bổ sung sắt và vitamin. Các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu xem liệu tập thể dục và chế độ ăn uống đặc biệt có thể làm tăng năng lượng ở bệnh nhân thiếu máu hay không. Sống ở vĩ độ cao hơn trong một khoảng thời gian dài có liên quan tăng nồng độ hemoglobin tự nhiên và có thể giúp nhiều người cảm thấy ít mệt mỏi hơn.

Nguồn: Viện Y học Ứng dụng Việt Nam

Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - Đa khoa Hạng I Thành phố Hồ Chí Minh

  facebook.com/BVNTP

  youtube.com/bvntp