1. Bệnh lý tổn thương thị giác nghề nghiệp là gì?

Mắt là một trong những cơ quan dễ bị tổn thương nhất trong môi trường lao động do thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân cơ học, hóa học, vật lý và bức xạ. Các yếu tố này có thể gây tổn thương cấp tính hoặc mạn tính, ảnh hưởng đến thị lực và chất lượng cuộc sống của người lao động.

Một số bệnh lý và tổn thương thường gặp gồm:

• Tổn thương do dị vật hoặc chấn thương cơ học.

• Bỏng mắt do hóa chất.

• Viêm giác mạc do tia cực tím (UV).

• Đục thủy tinh thể liên quan đến nghề nghiệp ở một số môi trường tiếp xúc đặc biệt.

• Một số tổn thương võng mạc hoặc thần kinh thị giác do tác nhân nghề nghiệp theo chỉ định chuyên khoa.

Những ngành nghề có nguy cơ cao

• Thợ hàn, thợ cắt và gia công kim loại.

• Công nhân xây dựng, khai thác đá, mài và đánh bóng vật liệu.

• Công nhân luyện kim, sản xuất thủy tinh và gốm sứ.

• Người lao động trong ngành hóa chất, xi mạ, cao su và dệt nhuộm.

• Các ngành nghề có nguy cơ tiếp xúc với bụi, hóa chất hoặc bức xạ nhiệt.

2. Triệu chứng lâm sàng: Những dấu hiệu cần được khám ngay

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Đau mắt hoặc cộm xốn.

• Chảy nước mắt nhiều.

• Sợ ánh sáng.

• Đỏ mắt.

• Nhìn mờ hoặc giảm thị lực.

• Cảm giác có dị vật trong mắt.

Đối với các tổn thương do hóa chất hoặc chấn thương xuyên nhãn cầu, người lao động cần được sơ cứu đúng cách và đến cơ sở y tế ngay vì việc chậm điều trị có thể gây tổn thương thị lực không hồi phục.

Một số bệnh lý mạn tính như đục thủy tinh thể nghề nghiệp có thể tiến triển từ từ với biểu hiện nhìn mờ tăng dần theo thời gian.

3. Chẩn đoán bệnh lý tổn thương thị giác nghề nghiệp được thực hiện như thế nào?

Việc chẩn đoán được thực hiện tại cơ sở khám bệnh nghề nghiệp hoặc cơ sở khám chữa bệnh có chuyên khoa Mắt theo quy định của Bộ Y tế. Bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện giữa tiền sử tiếp xúc nghề nghiệp, biểu hiện lâm sàng và các thăm dò chuyên sâu.

Khai thác tiền sử nghề nghiệp

Bác sĩ sẽ tìm hiểu:

• Nghề nghiệp và vị trí công việc.

• Tác nhân tiếp xúc (bụi, hóa chất, tia bức xạ, dị vật…).

• Thời gian và mức độ tiếp xúc.

• Việc sử dụng phương tiện bảo vệ mắt.

• Hồ sơ quản lý sức khỏe nghề nghiệp và các tài liệu liên quan (nếu có).

Khám chuyên khoa Mắt

Việc khám có thể bao gồm:

• Đo thị lực sau chỉnh kính tối ưu khi cần.

• Đo nhãn áp khi có chỉ định.

• Khám sinh hiển vi bằng đèn khe.

• Soi đáy mắt.

• Đánh giá thị trường trong các trường hợp phù hợp.

Cận lâm sàng

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Chụp cắt lớp võng mạc (OCT).

• Siêu âm nhãn cầu.

• Chụp CT hốc mắt khi nghi ngờ có dị vật nội nhãn hoặc tổn thương hốc mắt.

• Các xét nghiệm hình ảnh hoặc thăm dò chức năng khác theo chỉ định chuyên môn.

Việc lựa chọn kỹ thuật chẩn đoán phụ thuộc vào loại tổn thương và tình trạng cụ thể của người bệnh.

4. Giám định y khoa được thực hiện như thế nào?

Sau khi đã được chẩn đoán bệnh hoặc tổn thương liên quan đến nghề nghiệp và đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, người lao động có thể được giới thiệu đến Hội đồng Giám định y khoa để đánh giá mức suy giảm khả năng lao động nhằm giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội.

Nội dung giám định

Hội đồng Giám định y khoa không thực hiện chẩn đoán bệnh nghề nghiệp mà căn cứ trên:

• Hồ sơ khám bệnh nghề nghiệp.

• Hồ sơ bệnh án.

• Kết quả khám chuyên khoa Mắt.

• Các kết quả thăm dò chức năng và chẩn đoán hình ảnh.

• Mức độ ảnh hưởng của tổn thương đến chức năng thị giác.

• Các quy định chuyên môn hiện hành của Bộ Y tế.

Trong những trường hợp cần thiết, Hội đồng có thể xem xét các kết quả thăm dò khách quan nhằm hỗ trợ đánh giá toàn diện tình trạng thị giác.

Đánh giá mức suy giảm khả năng lao động

Việc xác định mức suy giảm khả năng lao động được đánh giá tổng hợp dựa trên:

• Mức độ suy giảm thị lực sau chỉnh kính tối ưu (nếu có chỉ định chỉnh kính).

• Mức độ tổn thương của các cấu trúc nhãn cầu.

• Mức độ ảnh hưởng của thị trường.

• Biến chứng liên quan.

• Hồ sơ chuyên môn và các quy định hiện hành về giám định y khoa.

Nếu tình trạng tổn thương tiến triển hoặc xuất hiện thêm các biến chứng ảnh hưởng đến khả năng lao động, người lao động có thể được xem xét giám định lại theo quy định.

5. Lời khuyên từ bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Phần lớn các tổn thương mắt liên quan đến nghề nghiệp đều có thể phòng ngừa nếu tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn lao động. Người sử dụng lao động cần đánh giá nguy cơ tại nơi làm việc, trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ mắt phù hợp với từng loại công việc và tổ chức huấn luyện an toàn lao động định kỳ.

Người lao động cần sử dụng kính bảo hộ hoặc mặt nạ bảo vệ đạt tiêu chuẩn, không tự ý dụi mắt khi có dị vật hoặc hóa chất bắn vào mắt, đồng thời thực hiện sơ cứu đúng cách và đến cơ sở y tế ngay khi xảy ra tai nạn. Việc khám mắt định kỳ và phát hiện sớm các tổn thương sẽ góp phần bảo vệ thị lực cũng như là một trong những căn cứ quan trọng để giải quyết các quyền lợi về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật.