TẾT VUI ĐỪNG VUI QUÁ CẨN TRỌNG NGUY CƠ VIÊM TỤY CẤP

Khoa Nội tiêu hóa - Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Tết là văn hóa cổ truyền, là dịp sum họp, vui chơi, ăn uống thoải mái hơn ngày thường. Tuy nhiên, việc ăn quá no, ăn nhiều dầu mỡ hoặc uống nhiều rượu bia có thể làm tăng nguy cơ Viêm tụy cấp – một bệnh nguy hiểm, có thể diễn tiến rất nhanh và nặng, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Uống nhiều rượu bia, ăn quá no, ăn nhiều đạm, dầu mỡ trong dịp Tết có thể làm tăng nguy cơ Viêm tụy cấp

Bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Đô – Phó trưởng khoa phụ trách điều hành Khoa Nội tiêu hóa - Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cho biết, theo thống kê tại Khoa Nội tiêu hóa từ tháng 6/2023 đến tháng 12/2024, trong số 152 ca bệnh nhân viêm tụy cấp:

Rượu, bia là nguyên nhân thường gặp nhất chiếm 34,2%.
Kế đến là Tăng Triglyceride (tình trạng rối loạn mỡ máu thường gặp trên người bị gan nhiễm mỡ, đái tháo đường và kể cả uống rượu nhiều) chiếm 31,6%.
Đáng chú ý là có 21,1% trường hợp Viêm tụy cấp diễn tiến nặng và tỉ lệ tử vong là 2,6%. Điều này cho thấy viêm tụy cấp không phải là bệnh hiếm gặp và hoàn toàn có thể đe dọa tính mạng nếu chủ quan.

Viêm tụy cấp là gì?

Bình thường, tuyến tụy tiết ra men tiêu hóa giúp tiêu hóa thức ăn. Khi ăn uống quá mức, đặc biệt là nhiều rượu bia và chất béo, các men này có thể hoạt động “quá đà” và tự làm tổn thương tuyến tụy, gây viêm tụy cấp.

Người bệnh thường có các dấu hiệu:

Đau dữ dội vùng trên rốn, có thể lan ra sau lưng
Buồn nôn, nôn ói nhiều (nôn xong không giảm đau)
Bụng chướng, khó tiêu
Trường hợp nặng có thể tụt huyết áp, khó thở, vã mồ hôi, diễn tiến xấu rất nhanh chỉ trong 1–2 ngày.

Điều trị viêm tụy cấp trường hợp nhẹ có thể mất 5-7 ngày; trường hợp nặng cần nằm tại Khoa Hồi sức tích cực, cần lọc máu, thay huyết tương để loại bỏ triglyceride giúp tuyến tụy có thể hồi phục nhanh hơn.

Cẩn trọng rượu bia – dù chỉ “vui vài ly”

Viêm tụy cấp do rượu thường gặp ở người uống rượu nhiều, kéo dài. Tuy nhiên, ngay cả người mới uống hoặc bị ép uống trong các buổi tiệc cũng có thể trở thành yếu tố kích hoạt gây nên viêm tụy cấp, đặc biệt nguy cơ càng tăng nếu từng có tiền sử bệnh này.

Nguy cơ ít được chú ý: tăng triglyceride máu

Còn với viêm tụy cấp do tăng Triglyceride, đây là nguyên nhân mà nhiều người dân chưa biết rõ. Triglyceride là một dạng mỡ trong máu, khi Triglyceride tăng rất cao, máu trở nên “đục và đặc” như sữa, có thể làm tổn thương tụy và gây nên viêm tụy cấp.

Hình ảnh huyết tương “đục như sữa” trong máu của người bệnh Viêm tụy cấp do tăng Triglycerid

Dịp Tết là “điều kiện thuận lợi” cho tình trạng này vì bữa ăn thường nhiều chất béo, nhiều đạm và đôi khi đi kèm rượu bia. Người có nguy cơ cao thường là người rối loạn mỡ máu nhất là người có tăng triglyceride, thừa cân hoặc béo phì, gan nhiễm mỡ, đái tháo đường kiểm soát chưa tốt.

Khi nào cần đi khám ngay?

Điều quan trọng nhất trong dịp Tết là sau những bữa tiệc hoặc bữa ăn thịnh soạn nhiều đạm, chất béo, đặc biệt có dùng rượu bia, khi xuất hiện đau dữ dội vùng trên rốn, đau tăng dần và kéo dài, kèm nôn ói nhiều không giảm hoặc có biểu hiện mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, thở nhanh thì nên đến cơ sở y tế ngay.

Viêm tụy cấp nặng có thể xấu đi nhanh trong 24–48 giờ đầu, nếu chậm trễ có thể trở nặng, điều trị khó khăn và thậm chí còn nguy hại đến tính mạng.

Phòng bệnh – bắt đầu từ những điều đơn giản

Để phòng tránh, cách đơn giản nhất vẫn là vui chơi, ăn uống đúng mức, hạn chế rượu bia, nhất là những người có bệnh nền rối loạn chuyển hóa lipid máu, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ. Việc uống đủ nước cũng được khuyến khích nhằm giảm cô đặc máu và giảm nguy cơ viêm tụy cấp.

Đáng nhớ nhất là “Chỉ cần bớt một ly rượu, bớt một lần ăn quá no, đôi khi là bớt một lần nhập viện vì Viêm tụy cấp”.