✅ Bệnh scobut

Nội dung

Bệnh scobut là bệnh gì?

Bệnh scobut là một bệnh lí do thiếu hụt vitamin C với các biểu hiện đặc trưng ở da và cơ xương.

Những ai sẽ bị bệnh scobut?

Bệnh scobut có thể ảnh hưởng đến tất cả các nhóm tuổi, cả hai giới và mọi chủng tộc. Điều đáng ngạc nhiên là nó vẫn còn phổ biến trên toàn thế giới ở cả các nước phát triển và đang phát triển. Nhu cầu Vitamin C cao nhất ở trẻ em và trong thời kỳ mang thai, và thấp nhất ở người già.

Ở các nước phát triển, tình trạng thiếu hụt vitamin C ảnh hưởng đến 10% phụ nữ và 14% nam giới. Các nhóm bị ảnh hưởng bao gồm:

  • Trẻ có chế độ ăn hạn chế chẳng hạn như bệnh tự kỉ, rối loạn ăn uống hoặc chán ăn; bệnh hồng cầu hình liềm hoặc bệnh thalassemia cần truyền máu dẫn đến quá tải sắt; chạy thận nhân tạo; bệnh đường ruột như bệnh celiac hoặc bệnh Crohn.
  • Người lớn liên quan đến:
    • Mang thai (do nhu cầu tăng lên).
    • Rối loạn tâm thần và hành vi bao gồm trầm cảm, chán ăn tâm thần, nghiện rượu.
    • Hấp thu kém do bệnh đường ruột, thừa sắt hoặc dư rượu.
    • Bệnh nhân ung thư do chán ăn liên quan đến bệnh ác tính, điều trị, hoặc trầm cảm.
  • Người cao tuổi và những người khác sống một mình, có thu nhập thấp, vô gia cư hoặc có hàm răng kém, những người không ăn một chế độ ăn uống cân bằng.

Ở các nước đang phát triển như miền bắc Ấn Độ, tỷ lệ mắc bệnh có thể cao tới 73,9% do hạn chế tiếp cận với trái cây và rau quả giàu Vitamin C.

Nguyên nhân

Bệnh scorbut xất hiện khi chế độ ăn uống thiếu Vitamin C kéo dài trong nhiều tháng làm giảm tổng lượng dự trữ của cơ thể từ 1500g xuống dưới 300g. Không giống như hầu hết các loài động vật khác, con người không thể tổng hợp Vitamin C mà phải lấy từ chế độ ăn uống.

Vitamin C cần thiết cho các hoạt động như:

  • Duy trì cấu trúc xoắn ba vòng của collagen, một thành phần thiết yếu của mô liên kết bao gồm hỗ trợ các mạch máu.
  • Tác dụng chống oxy hóa khử các gốc tự do, có tác dụng chuyển hóa lipid, chống xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch.
  • Hấp thu sắt từ đoạn gần của ruột non.

Đặc điểm lâm sàng

Các đặc điểm lâm sàng ban đầu của không đặc hiệu như:

  • Tổng trạng mệt mỏi
  • Ăn uống kém
  • Ốm yếu
  • Sốt và thở nhanh.

Khi tình trạng bệnh tiến triển, khó thở, gầy mòn, thiếu máu, phù, thay đổi niêm mạc, các triệu chứng ở mắt và cơ xương xuất hiện.

Các đặc điểm về da niêm

  • Các sẩn tăng sừng nang lông xuất hiện đầu tiên trên cánh tay, thường lan xuống chân và mông.
  • Xuất huyết quanh nang lông, ban xuất huyết (có thể sờ thấy được) và vết bầm tím ở chân.
  • Lông thường xoắn và dễ gãy (lông xoắn ốc, lông cổ thiên nga).
  • Vết thương khó lành và tái phát các vết sẹo cũ đã lành.
  • Các mảng xuất huyết ở móng tay.
  • Nướu sưng đỏ ở những bệnh nhân có răng (đặc biệt là xung quanh răng cửa trên), sau này có thể trở thành màu tím hoặc đen.
  • Chảy máu nướu răng.
  • Mềm và mất răng.

Ảnh hưởng đến mắt

  • Mt khô và kích ứng.
  • Xuất huyết dưới kết mạc, quanh hốc mắt hoặc hốc mắt.

Đặc điểm vế cơ xương

  • Đau và tụ máu trong khớp.
  • Xuất huyết dưới xương, đặc biệt là xương đùi và đầu gần của xương chày.
  • Chuỗi hạt sụn sườn - 'scorbutic rosary'.
  • Chảy máu cơ dẫn đến phù cứng như gỗ.
  • Đau dữ dội ở tay và chân (đặc điểm chính của bệnh còi ở trẻ sơ sinh) và hạn chế đi lại.

Sự thiếu hụt dinh dưỡng khác thường liên quan đến bệnh scorbut và các đặc điểm lâm sàng thường giống nhau và gây nhầm lẫn.

Các đặc điểm lâm sàng khác nhau ở các loại da khác nhau như thế nào?

Xuất huyết quanh nang lông và vết bầm tím có thể biểu hiện màu xanh sẫm hoặc màu xanh tím ở những bệnh nhân có loại da sẫm màu.

Biến chứng

  • Xuất huyết và hậu quả kèm theo
  • Bệnh tim mạch
  • Vàng da

Cách chẩn đoán

Bệnh scobut nên được chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng và được xác định chắc chắn khi có cải thiện sau khi bổ sung Vitamin C.

Mức độ vitamin C trong huyết thanh phản ánh lượng hấp thụ gần đây hơn là lượng dự trữ trong cơ thể, vì vậy không đáng tin cậy. Cần tiến hành kiểm tra các thiếu hụt dinh dưỡng khác.

Thiếu máu khá phổ biến, và có thể do giảm hấp thu sắt, chảy máu, tan máu và các chế độ ăn uống thiếu chất khác.

Ở trẻ em, những thay đổi đặc trưng được nhìn thấy trên X-quang:

  • Dấu hiệu Frankel, một đường dày đặc trong vùng hành xương do tăng vôi hóa chất nền sụn.
  • Vùng Trummerfeld do xuất huyết dưới màng xương
  • Dấu hiệu vòng Wimberger ở đầu xương.
  • Dấu hiệu Pelkan do gãy xương vi mô.

Chẩn đoán phân biệt

  • Chấm xuất huyết, ban xuất huyết và các vết bầm do viêm mao mạch, viêm mạch da, giảm tiểu cầu hoặc bất kỳ nguyên nhân nào khác.
  • Viêm nang lông.
  • Viêm nướu và viêm nha chu.

Điều trị

Phòng ngừa

Lượng Vitamin C được khuyến nghị hàng ngày ở Úc và New Zealand là 45 mg / ngày. Phụ nữ có thai và cho con bú cần 55-85 mg / ngày. Những người hút thuốc cũng yêu cầu lượng Vitamin C cao hơn do tăng tốc độ trao đổi chất. Một chế độ ăn uống cân bằng bao gồm trái cây tươi và rau quả cung cấp đủ Vitamin C cho hầu hết mọi người.

Bổ sung vitamin C

Người lớn: Uống Vitamin C 1000 mg / ngày chia làm nhiều lần trong ít nhất một tuần, sau đó 300-500 mg / ngày trong một tuần tiếp theo, sau đó là liều dùng hàng ngày bổ sung theo khuyến cáo.

Trẻ em: Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo trẻ em nên dùng 100 mg x 3 lần / ngày trong ít nhất 1 tuần, tiếp theo là 100 mg mỗi ngày cho đến khi các triệu chứng đã hết.

Vitamin C cũng có thể được tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp hoặc đặt qua trực tràng.

Điều trị các biến chứng

Truyền máu đôi khi được yêu cầu đối với trường hợp thiếu máu nặng, đặc biệt nếu cấp tính liên quan đến xuất huyết.

Trẻ em bị bệnh xương có thể phải phẫu thuật nếu các triệu chứng không giải quyết bằng chất bổ sung.

Diễn tiến

Hầu hết các triệu chứng của bệnh scobut sẽ biến mất nhanh chóng trong vòng 24-72 giờ sau khi bắt đầu bổ sung Vitamin C. Các thay đổi về xương có thể mất vài tuần để giải quyết. Bình thường hồi phục hoàn toàn trong vòng 1–3 tháng. Mất răng và di chứng do băng huyết là những khuyết tật vĩnh viễn duy nhất.

Nếu không được điều trị, bệnh có thể gây đột tử.

Hiểu được nguyên nhân bệnh scobut, cho dù đây là bệnh xã hội hay thuộc về y tế, việc  giải quyết vấn đề này sẽ giảm nguy cơ tái phát.

--  Bs.CK1.Đinh Ngọc Liên  --  

 

 

Giới thiệu Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương được triển khai dịch vụ thăm khám, chăm sóc và điều trị các tình trạng về da như mụn, sẹo, nám, tàn nhang… với tiêu chí đem lại sự thay đổi tích cực về diện mạo cũng như sự hài lòng của khách hàng sau khi sử dụng dịch vụ.

Với nguồn nhân lực chất lượng có chuyên môn cao là các Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ đến từ Bộ môn Da liễu - Đại học Y Dược TPHCM & Bệnh viện Nguyễn Tri Phương có kinh nghiệm nhiều năm trong giảng dạy, nghiên cứu và điều trị Da liễu – Thẩm mỹ da; sẽ trực tiếp thăm khám, lên phác đồ điều trị và trực tiếp trị liệu cho bệnh nhân, đảm bảo hiệu quả cao nhất.

Thông tin liên hệ

  • Đơn vị da liễu – Thẩm mỹ da Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. 

  • Số 468 Nguyễn Trãi, Phường 8, Quận 5, Tp.Hồ Chí Minh.

  • Hotline tư vấn đặt lịch Bác sĩ: 0899777709 / Zalo/Viber: 0899777709

  • Facebook Fanpage: Thẩm mỹ da - BV Nguyễn Tri Phương

Chia sẻ trên Zalo
return to top